Οδηγίες για υπεύθυνους επισκέπτες!

Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου (Ε.Θ.Π.Ζ.), αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιοχές της Μεσογείου. Το Πάρκο εκτείνεται στο νότιο τμήμα της Ζακύνθου και περιλαμβάνει τον Κόλπο του Λαγανά, τις νησίδες Μαραθωνήσι και Πελούζο, καθώς και το σύμπλεγμα των Στροφάδων. Η περιοχή φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα με περισσότερα από 170 είδη θαλάσσιας χλωρίδας και 300 είδη πανίδας, αποτελώντας καταφύγιο για εμβληματικά και απειλούμενα είδη, όπως η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta, η μεσογειακή φώκια Monachus monachus και τα εκτεταμένα λιβάδια Ποσειδωνίας. Εκτός από την θαλάσσια χελώνα Caretta caretta υπάρχουν και άλλα είδη ερπετών στο Ε.Θ.Π.Ζ., ανακαλύψτε τα εδώ.

Από τα τέλη Απριλίου έως τα μέσα Ιουλίου, οι θαλάσσιες χελώνες επιστρέφουν στις περιοχές που γεννήθηκαν για να αναπαραχθούν και να ωοτοκήσουν. Σε περίπου 60 ημέρες, τα αυγά εκκολάπτονται. Η περίοδος εκκόλαψης διαρκεί από τα μέσα Ιουνίου έως τις αρχές του Οκτωβρίου. Η περίοδος αυτή συμπίπτει με την κορύφωση της τουριστικής περιόδου.

Όταν κάνετε τις διακοπές σας σε κάποια περιοχή ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών όπως η Ζάκυνθος, σεβαστείτε το περιβάλλον και τις οδηγίες που λαμβάνετε από τους εκπροσώπους των φορέων και των οργανισμών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Κατεβάστε τον πλήρη οδηγό επισκεπτών του Ε.Θ.Π.Ζ. εδώ.

Μέτρα προστασίας των παραλιών ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta

Το Ε.Θ.Π.Ζ. περιλαμβάνει 6 παραλίες ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta συνολικού μήκους περίπου 6 χλμ.

• Η ανθρώπινη παρουσία επιτρέπεται στις παραλίες ωοτοκίας του Ε.Θ.Π.Ζ. από τις 07:00 π.μ. έως και τη δύση του ηλίου.
• Φροντίζουμε οι παραλίες να είναι καθαρές για εμάς και τις χελώνες, παίρνοντας τα σκουπίδια και τα αποτσίγαρα μαζί μας όταν φεύγουμε.
• Η δραστηριότητα μας περιορίζεται σε μια στενή ζώνη κοντά στο νερό (≈5 μέτρα από τη θάλασσα). Σε μεγαλύτερες αποστάσεις είναι πολύ πιθανή η ύπαρξη φωλιών.
• Οι φωλιές κοντά στη ζώνη ανθρώπινης δραστηριότητας σηματοδοτούνται με κλωβό για την προστασία τους, αλλά δεν τις πλησιάζουμε, γιατί επηρεάζουμε αρνητικά την εκκόλαψη των αυγών.
• Όταν παίζουμε στην παραλία ή δημιουργούμε κατασκευές από άμμο (κάστρα, λιμνούλες κ.α.), μένουμε πολύ κοντά στη θάλασσα (1-2 μέτρα) και φροντίζουμε να τα ισοπεδώσουμε πριν φύγουμε, καθώς αποτελούν εμπόδιο για τα μικρά χελωνάκια στην προσπάθειά τους να φτάσουν στη θάλασσα.
• Αν είμαστε παρόντες κατά την «έξοδο» των νεοσσών χελωνών από τη φωλιά, δεν τα αγγίζουμε, καθώς επηρεάζεται αρνητικά η επιβίωσή τους. Καλούμε τον Φύλακα Περιβάλλοντος και ακολουθούμε τις οδηγίες του.
• Αυτοκίνητα, μηχανάκια, ποδήλατα, άλογα και σκύλοι δεν επιτρέπονται στις παραλίες ωοτοκίας λόγω των σημαντικών αρνητικών συνεπειών τους για την αναπαραγωγή της θαλάσσιας χελώνας.
• Δεν μετακινούμε/αφαιρούμε φυσικά υλικά (άμμο, κοχύλια, γλίνες) από τις παραλίες ωοτοκίας. Ομοίως δεν αφαιρούμε αχινούς, αστερίες και άλλα θαλάσσια είδη από τον βυθό της θάλασσας.
• Δεν χρησιμοποιούμε ομπρέλες θαλάσσης στις παραλίες ωοτοκίας Γέρακα, Δάφνη και Μαραθωνήσι - εκτός των υφιστάμενων, εφόσον υπάρχουν.
• Οι «γλίνες» (πηλός) στην παραλία του Γέρακα αποτελούν μοναδικό γεωλογικό μνημείο της περιοχής - δεν επιτρέπεται η αφαίρεση και χρήση τους.
• Η προστασία και ενίσχυση των ιχθυοαποθεμάτων είναι σημαντική για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, γι' αυτό δεν επιτρέπεται η ερασιτεχνική (π.χ. ψαροντούφεκο, καθετή, καλάμι) και μέση επαγγελματική (π.χ. τράτα, γρι-γρι) αλιεία.

Παρακαλούμε ακολουθείτε τις οδηγίες των Φυλάκων Περιβάλλοντος του Ε.Θ.Π.Ζ., καθώς η κάθε παραλία ωοτοκίας υπόκειται σε ιδιαίτερα μέτρα προστασίας προσαρμοσμένα στις ειδικές συνθήκες της περιοχής.

Μέτρα προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων

Στο θαλάσσιο τμήμα της προστατευόμενης περιοχής, για την προστασία της θαλάσσιας χελώνας και του θαλάσσιου οικοσυστήματος, δεν επιτρέπονται όλο το χρόνο τα μηχανοκίνητα θαλάσσια σπορ (π.χ. ski, jet-ski). Κατά τη διάρκεια της μέρας μπορείτε να ανακαλύψετε την ομορφιά της περιοχής με ναυσιπλοΐα, κολύμβηση, ελεύθερη και αυτόνομη κατάδυση κ.ά. Δεν επιτρέπεται η διέλευση, κίνηση, παραμονή και αγκυροβολία σκαφών και πλωτών μέσων γενικά στη θαλάσσια περιοχή Α' από 1 Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου κάθε έτους.

• Ζώνη Α: Απαγορεύεται η είσοδος, η πρόσδεση και η αγκυροβολία σκαφών.
• Ζώνη Β: Επιτρέπεται η είσοδος σκαφών με μέγιστη ταχύτητα 6 κόμβων. Απαγορεύεται η πρόσδεση και η αγκυροβολία.
• Ζώνη Γ: Η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα είναι 6 κόμβοι και επιτρέπεται η αγκυροβολία.

Δείτε τις οδηγίες για «Θέαση Άγριας Ζωής» ώστε να γνωρίζετε καλές πρακτικές παρατήρησης της θαλάσσιας χελώνας, της Μεσογειακής φώκιας και άλλων θαλασσίων ζώων της περιοχής.

Αν βρείτε φωλιά, εκβρασμένη, τραυματισμένη ή νεκρή θαλάσσια χελώνα διαβάστε τι μπορείτε να κάνετε εδώ (Medasset) και εδώ (Αρχέλων). Επικοινωνήστε με το πλησιέστερο Κέντρο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών ή το 24ωρο τηλέφωνο διάσωσης θαλάσσιας χελώνας του Αρχέλων (+30 6941 511 511). Επίσης, μπορείτε να ενημερώσετε το Ε.Θ.Π.Ζ. (+30 26950 29870) ή το Λιμεναρχείο (+30 26950 28118).

Πηγές: Οδηγός του Φορέα Διαχείρισης Ε.Θ.Π.Ζ. elibrary.nmp-zak.org, archelon.gr/support-us/found-a-turtle, medasset.org/el/kales-praktikes, nmp-zak.org/el/content/μέτρα-προστασίας-οικοσυστημάτων-οδηγός-παρατήρησης-θαλάσσιας-χελώνας

Natura GR2210001 - Δυτικές και βορειοανατολικές ακτές Ζακύνθου

Η περιοχή εκτείνεται από τον κόλπο του Αγίου Νικολάου, νοτιοανατολικά της Ζακύνθου, μέχρι το ακρωτήρι Μαραθιά, νότια Ζακύνθου. Η παραλιακή γραμμή κυριαρχείται από κάθετες ακτές που κατεβαίνουν απότομα στη θάλασσα.

Η απότομη δυτική ακτή του νησιού αποτελεί στην πραγματικότητα τη βάση του όρους Βραχιώνας. Η βλάστηση αποτελείται από θάμνους, φρύγανα και βραχώδεις λόφους, οι οποίοι καλύπτονται εν μέρει από δάση πεύκου (Pinus halepensis).

Η περιοχή παρουσιάζει υψηλή βιοποικιλότητα και ιδιαίτερη οικολογική και αισθητική αξία, με απόκρημνες ακτές, θαλάσσιες σπηλιές και ενδημική χλωρίδα.

Ο συγκεκριμένος βιότοπος αποτελεί Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) και στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της, βρίσκονται οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί του Θαλασσοκόρακα και του Αιγαιόγλαρου στην Ελλάδα. Άλλα σημαντικά είδη που απαντόνται είναι ο μαυροπετρίτης, και ο βραχοκιρκίνεζας.

Υπάρχει παρουσία της μεσογειακής φώκιας στις απόκρημνες σπηλιές, άλλων θηλαστικών όπως δελφινιών, ζιφιού (Ραμφοφάλαινα) αλλά και νυχτερίδων και της ενδημικής σαύρας (Argyroides moreoticus).

Οι σπηλιές Κεριού εντός της περιοχής, αποτελούν βιότοπο για πολλά θαλάσσια είδη και είδη θαλάσσιας ορνιθοπανίδας και νυχτερίδες.

Αυτή η περιοχή Natura είναι το πιο σημαντικό βοτανικά τμήμα της Ζακύνθου, φιλοξενώντας πολλά σπάνια και μοναδικά φυτά. Οι σταρτιές ή τα λειμώνια Limonium phytosianum και L. zacynthium είναι τοπικά ενδημικά, άλλα είδη είναι ελληνικά ενδημικά, ενώ το Lomelosia crenata subsp. dallaportae δείχνει τη φυτογεωγραφική σύνδεση με την Ιταλία.

Το Serapias ionica είναι ένα ενδημικό είδος ορχιδέας που απαντάται αποκλειστικά στα Επτάνησα, και προστατεύεται από προεδρικό διάταγμα. Επίσης, υπάρχουν πεταλούδες (Gonepteryx rhamni, Parnassius apollo) που προστατεύονται από προεδρικό διάταγμα και θεωρούνται δείκτης υγιών οικοσυστημάτων.

Μάθετε περισσότερα για τα είδη, τους οικοτόπους της περιοχής και τις απειλές εδώ.

Natura GR2210002 - Κόλπος Λαγανά (ακρ. Γεράκι–Κερί) και νησίδες Μαραθονήσι & Πελούζο

Η περιοχή περιλαμβάνει τον Κόλπο του Λαγανά και τη νησίδα Μαραθωνήσι στη νότια ακτή της Ζακύνθου. Ο τόπος αποτελεί σημαντικό βιότοπο για παράκτια και μεταναστευτικά είδη, ενώ η θαλάσσια περιοχή του λειτουργεί ως καταφύγιο για τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus). Οι παράκτιοι βράχοι της Ζακύνθου φιλοξενούν σπάνια και ενδημικά φυτά, όπως τα Limonium phytosianum, L. zacynthium και Serapias ionica. Στην περιοχή απαντώνται επίσης ενδημικά είδη πανίδας, όπως η σαύρα Algyroides moreoticus, καθώς και διάφορα ασπόνδυλα. Η περιοχή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αναπαραγωγή της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta και χαρακτηρίζεται από σημαντικούς οικοτόπους, όπως αμμοθίνες, αμμώδεις παραλίες, βραχώδεις ακτές, γκρεμούς και λιβάδια Ποσειδωνίας, που συνθέτουν ένα οικοσύστημα υψηλής οικολογικής αξίας.

Μάθετε περισσότερα για τα είδη, τους οικοτόπους της περιοχής και τις απειλές εδώ.

Καταφύγιο Άγριας Ζωής - Βραχίωνας (Γυρίου-Μαριών)

Το όρος Βραχίωνας είναι το υψηλότερο βουνό της Ζακύνθου (υψόμετρο 758 μ.), ενώ μέρος του έχει χαρακτηριστεί ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ).

Μέσα στα καταφύγια άγριας ζωής απαγορεύονται δραστηριότητες όπως η θήρα, η σύλληψη της άγριας πανίδας, η συλλογή της άγριας χλωρίδας, η καταστροφή ζώνης με φυσική βλάστηση με κάθε τρόπο, η καταστροφή φυτοφρακτών.

Μικροί νησιωτικοί υγρότοποι

Αποτελούν «καταφύγια ζωής» και προσφέρουν φυσική προστασία απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης (πλημμύρες, ανομβρία, διάβρωση ακτών). Προστατεύονται από Προεδρικό Διάταγμα: η Εκβολή ρύακα Κατασταρίου (Y221ZAK004) και ο υγρότοπος Αλικανάς (Y221ZAK007). Άλλοι υγρότοποι: Αλυκή Κατασταρίου, λίμνη Κεριού, εκβολή Αγ. Χαραλάμπους, εκβολή Λαγανά.

Ακούστε την ηχητική βιβλιοθήκη του τοπικού οργανισμού Πλατύφορος: podcast για τις προστατευόμενες περιοχές.

Πηγές: https://filotis.itia.ntua.gr/biotopes/c/GR2210001/, https://anteti.envi.ionio.gr/, https://ornithologiki.gr/el/oi-draseis-mas/programmata/1399-life-seabirds, https://biodiversity.europa.eu/sites/natura2000/GR2210001, https://environment.ec.europa.eu/news/commission-future-proofs-natura-2000-against-climate-change-2026-03-25_en, https://greece.inaturalist.org/, https://dasarxeio.com/2013/09/07/7926/, https://www.wwf.gr/ti_kanoume/fysh/prostaeuomenes_perioxes/nisiotikoi_igrotopoi/, https://www.ygrotopio.gr/, https://edozoume.gr/wp-content/uploads/2024/05/004_LIFE-IP-4-NATURA-Del.E.1.9-factsheet-1-the-N2K-network-updated.pdf, https://edozoume.gr/wp-content/uploads/2024/05/002_LIFE-IP-4-NATURA-Del.E.1.11-factsheet-3-ecosystem-services-updated.

Η περιοχή Καλαμάκι βρίσκεται εντός του Ε.Θ.Π.Ζ. και μαζί με τον Γέρακα και τα Σεκάνια, ανήκει στις τρεις κύριες παραλίες ωοτοκίας του νησιού. Επίσης, φιλοξενεί αμμοθίνες και παράκτια βλάστηση.

Οι αμμοθίνες ή θίνες, είναι μικροί λόφοι από άμμο που συνήθως βρίσκονται στις παράκτιες περιοχές που σχηματίζονται λόγω της επίδρασης του ανέμου και του νερού που μεταφέρουν κόκκους άμμου. Εκτός από την αισθητική τους αξία αποτελούν σημαντικούς οικοτόπους λόγω του ότι φιλοξενούν ανθεκτικά φυτά και ζώα με υψηλή προσαρμογή στις δυσμενείς συνθήκες του εκεί περιβάλλοντος. Η βλάστηση που συνθέτει τη χλωρίδα των Αμμοθινών, είναι κυρίως τα πανέμορφα λευκά κρινάκια (Pancratium maritimum), το γαλανάγκαθο (Eryngium maritimum), αμμόφιλη βλάστηση (Ammophila arenaria), θυμάρι (Thymus vulgaris). Στα ανώτερα, σχετικά σταθερά, τμήματα των θινών αναπτύσσονται μερικές φορές θάμνοι (π.χ., σχίνος, μυρτιά θαλασσόκεδρο). Επίσης, οι παράκτιες αμμοθίνες αποτελούν σημαντικό βιότοπο για την επιβίωση και τη φωλεοποίηση παρυδάτιων πουλιών. Είδη όπως ο Θαλασσοσφυριχτής (Charadrius alexandrinus) γεννούν τα αυγά τους απευθείας στην άμμο. Αυτές οι φωλιές είναι εξαιρετικά ευάλωτες.

Δεδομένης της σημαντικότητας του συγκεκριμένου οικοτόπου, οι επισκέπτες οφείλουν να αποφεύγουν ενέργειες που μπορεί να ζημιώσουν το ιδαίτερο αυτό περιβάλλον. Συγκεκριμένα:

• Σεβαστείτε τις περιφράξεις και τη σήμανση που προστατεύουν ευαίσθητες περιοχές. Μην εισέρχεστε στις περιοχές που έχουν οριοθετηθεί για σκοπούς προστασίας.
• Μην περπατάτε πάνω στις κινούμενες αμμοθίνες, που δημιουργούνται σε απόσταση 5 με 10 μέτρα από την ακτή, καθώς διαταράσσετε τη φυσική δυναμική της άμμου που διαμορφώνει το σύστημα των αμμοθινών και την άγρια ζωή που φιλοξενούν.
• Μην πατάτε πάνω στη βλάστηση των αμμοθινών. Τα φυτά συγκρατούν την άμμο και περιορίζουν τη διάβρωση.
• Μην συλλέγετε φυτά, λουλούδια ή άλλα φυσικά στοιχεία του οικοσυστήματος όπως κοχύλια, άμμο.
• Μην χρησιμοποιείτε πέτρες ή άλλα φυσικά υλικά για την κατασκευή κατασκευών που αλλοιώνουν το τοπίο.
• Μην μετακινείτε κλαδιά ή φυσικά υλικά που έχουν τοποθετηθεί για τη συγκράτηση της άμμου.
• Συμβάλετε στην προστασία της άγριας ζωής αποφεύγοντας να ενοχλείτε ή να ταΐζετε την άγρια ζωή.
• Επισκεφθείτε την περιοχή χωρίς κατοικίδια και μην ταΐζετε αδέσποτα ζώα εντός της περιοχής.
• Μην οδηγείτε και μη σταθμεύετε τροχοφόρα οχήματα εντός των προστατευόμενων οικοτόπων.
• Μην αφήνετε απορρίμματα πίσω σας χρησιμοποιείτε τους διαθέσιμους κάδους απορριμμάτων.
• Μην κατασκηνώνετε.
• Βοηθήστε στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποφεύγοντας κάθε εστία φωτιάς. Δείτε επίσης την ενότητα ‘Δασικές Πυρκαγιές’.

Πηγές: https://kefaloniageopark.gr/node/231, https://necca.gov.gr/mdpp/m-d-ethnikon-parkon-zakynthou-ainou-kai-prostatevomenon-periochon-ionion-nison/, https://www.onf.fr/vivre-la-foret/que-faire-en-foret/regles-et-bonnes-pratiques-en-foret/%2B/2857%3A%3Apreserver-les-dunes-et-lutter-contre-lerosion-les-bons-gestes-adopter-en-ete.html?utm , https://gavdos.gr/na-symvalloume-energa-oloi-stin-prostasia-ton-ammothinon/, https://masdunas.es/wp-content/uploads/2024/10/MASDUNAS-Rewilding-in-the-face-of-Change.pdf, https://masdunas.es/wp-content/uploads/2024/08/triptico-DUNAS-5-ENGL.pdf, τοπική ένωση πολιτών ‘Κίνηση Άμμου’

Η Ποσειδωνία (Posidonia oceanica) καλύπτει το 45% της θαλάσσιας προστατευμένης περιοχής του Ε.Θ.Π.Ζ. (οικοτόπου 1120) όμως λιβάδια βρίσκονται και εκτός της συγκεκριμένης περιοχής. Tα λιβάδια της Ποσειδωνίας (οι γνωστές «φυκιάδες») φιλοξενούν περισσότερα από 1200 είδη οργανισμών και χαρακτηρίζονται ως τα υποθαλάσσια «τροπικά δάση» της Μεσογείου. Δείτε τον σχετικό Φωτογραφικό Οδηγό για να μάθετε για την ανατομία της, είδη που απαντώνται συχνά στα λιβάδια Ποσειδωνίας και άλλες σημαντικές πληροφορίες.

Γενικά, τα λιβάδια Ποσειδωνίας όταν είναι επαρκώς ανεπτυγμένα, λειτουργούν ως φυσικοί κυματοθραύστες, περιορίζοντας την ένταση των κυμάτων και των θαλάσσιων ρευμάτων, αποτελούν εκκολαπτήριο ζωής για αμέτρητα θαλάσσια είδη, πεδία τροφοληψίας ή ανάπαυσης για πολλά είδη όπως η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta, φυσικό φίλτρο νερού, έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς αποθήκευσης άνθρακα της Μεσογείου και πολύτιμο παράγοντα δημιουργίας και θρέψης των παραλιών που επισκέπτονται εκατομμύρια ανθρώπων για λόγους αναψυχής.

Οι θημώνες Ποσειδωνίας δηλαδή οι φυσικές συσσωρεύσεις φύλλων Ποσειδωνίας στις παραλίες, ενώ διατηρούν τις παραλίες υγιείς συχνά αντιμετωπίζονται ως ανεπιθύμητα υπολείμματα και απομακρύνονται από τις ακτές. Η φυσική σύνθεση των θημώνων λειτουργεί ως ένα προστατευτικό τείχος απέναντι στη διάβρωση που προκαλεί η κυματική ενέργεια, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση και την ανθεκτικότητα των παραλιών σε όλη τη Μεσόγειο. Παράλληλα, οι θημώνες υποστηρίζουν τη βιοποικιλότητα, συμβάλλουν στο σχηματισμό αμμοθινών, σταθεροποιούν την ακτογραμμή και παρέχουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά για ενδημικά φυτικά είδη που αναπτύσσονται αποκλειστικά σε αυτά τα ιδιαίτερα παράκτια περιβάλλοντα.

Οι ανθρώπινες δραστηριότητες (παράκτια έργα, αγκυροβόλια, απορρίμματα, πλαστικά, χημικές ουσίες και η κλιματική κρίση), απειλούν την υγεία και επιβίωση των υποθαλάσσιων δασών μας!

Για τη μείωση του αποτυπώματός μας στα λιβάδια Ποσειδωνίας και τους θημώνες τους, μπορείς να ακολουθήσεις απλές πρακτικές και να υπογράψεις σχετική εθελοντική συμφωνία για τη μείωση του αποτυπώματός μας στα λιβάδια Ποσειδωνίας και τους θημώνες τους.

Παρακολουθήστε το σποτ «Έγκλημα» στην παραλία; Μαζί, κάνουμε το αόρατο ορατό και βοηθήστε στην καταγραφή της Ποσειδωνίας εδώ!

Επίσης, γνωστοποιήστε στις αρμόδιες αρχές τον οδηγό καλών πρακτικών για τον καθαρισμό τμημάτων αιγιαλού και παραλίας που είναι διαθέσιμος από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.).

Δείτε επίσης τις ενότητες ‘Υπεύθυνη Αγκυροβολία’ και ‘Θαλάσσια Απορρίμματα’!

Πηγές: https://seagrassalliance.gr/kathares-paralies-ygeiis-aktes/, Οδηγός του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου Ζακύνθου (Ε.Θ.Π.Ζ.) (https://elibrary.nmp-zak.org/), https://necca.gov.gr/mdpp/m-d-ethnikon-parkon-zakynthou-ainou-kai-prostatevomenon-periochon-ionion-nison/, https://isea.com.gr/el/download/fotografikos-odigos-gia-tin-poseidonia/, https://nmp-zak.org/el/content/%CF%80%CE%BF%CF%83%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CF%89%CE%BD%CE%AF%CE%B1

Η περιοχή του Ε.Θ.Π.Ζ., συμπεριλαμβανομένων των Στροφάδων, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μεταναστευτικούς διαδρόμους πτηνών στην Ελλάδα. Το πλούσιο μωσαϊκό βιοτόπων της φιλοξενεί μεγάλη ποικιλία ειδών ορνιθοπανίδας. Στην παρακάτω εικόνα αποτυπώνονται κάποιες από τις βασικές περιοχές τις οποίες ένας ορνιθοπαρατηρητής μπορεί να επισκεφθεί για να παρατηρήσει είδη πτηνών με διαφορετικά οικολογικά χαρακτηριστικά. Τέτοιες περιοχές είναι ο ορεινός όγκος του Σκοπού, οι δασώδεις εκτάσεις στον Βασιλικό, οι παράκτιες ζώνες σε Γέρακα, Δάφνη, Βροντόνερο και Καλαμάκι καθώς και η λίμνη Κερίου. Ορισμένα από τα είδη που μπορεί κάποιος να συναντήσει είναι ο Αρτέμης (Calonectris diomedea), ο Καλαμόκιρκος (Circus aeruginosus), Λευκοτσικνιάς (Egretta garzetta), Μαυροπετρίτης (Falco eleonorae), Θαλασσοκόρακας (Phalacrocorax aris. Desmarestii) κ.ά. Μάθετε περισσότερα και δείτε τον πλήρη πίνακα με τα είδη εδώ.

Η λίμνη Κεριού είναι μια παράκτια λιμνοθάλασσα εντός του Ε.Θ.Π.Ζ. και αποτελεί μέρος ενός ευαίσθητου υγροτοπικού συστήματος με λίμνη, βάλτους, αλυκές και θίνες. Μέσα στη λίμνη η πανίδα είναι πλούσια, συναντούμε αμφίβια, νεροχελώνες και πολλά είδη ορνιθοπανίδας. Η λίμνη Κερίου αποτελεί τον πιο σημαντικό βιότοπο για τα αμφίβια του Ε.Θ.Π.Ζ.. Ενημερωθείτε για τα αμφίβια του Ε.Θ.Π.Ζ εδώ.

Εκτός από την περιοχή του Ε.Θ.Π.Ζ. υπάρχουν και άλλες περιοχές στο νησί σημαντικές για την ορνιθοπανίδα, καθώς η Ζακύνθος αποτελεί τόσο μεταναστευτικό σταθμό στο ταξίδι των πουλιών όσο και καταφύγιο βιοποικιλότητας. Η περιοχή που φαίνεται στον χάρτη αποτελεί Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά (ΣΠΠ) και περιλαμβάνει το δυτικό τμήμα της Ζακύνθου, τους υγροτόπους λίμνη Κερίου και Αλυκές και τις νησίδες Αγ. Ιωάννης, Μαραθονήσι και Πελούζο. Το δυτικό τμήμα της Ζακύνθου χαρακτηρίζεται από εκτεταμένες απόκρημνες ακτές και γκρεμούς, που προσφέρουν κατάλληλο ενδιαίτημα για είδη όπως τα Falco eleonorae και Phalacrocorax aristotelis. Λόγω της μοναδικής φυσικής τους ομορφιάς, οι δυτικές ακτές δέχονται πολλές χιλιάδες επισκεπτών, που συγκεντρώνονται κυρίως σε δημοφιλείς παραλίες, όπου η προσέγγιση γίνεται μόνο με πλωτά μέσα. Η περιοχή γειτνιάζει με τον κόλπο του Λαγανά, τη σημαντικότερη περιοχή ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta.

Δείτε εδώ είδη των θαμνώνων, των απόκρημνων ακτών και μεταναστευτικά είδη που μπορεί να συναντήσετε στην περιοχή.

Πολλά είδη πουλιών, είναι ευάλωτα στην όχληση που προκαλεί η ανθρώπινη παρουσία.

• Οι πολύ κοντινές λήψεις με χρήση drones προκαλούν εμφανή όχληση και ανησυχία στα πουλιά. Για τον λόγο αυτό, η πράξη αυτή απαγορεύεται από τη νομοθεσία για την προστασία των άγριων πτηνών και επιφέρει διοικητικές και ποινικές κυρώσεις.

• Η νομοθεσία, μάλιστα, αναφέρει ρητώς ότι η σκόπιμη όχληση απαγορεύεται ιδίως κατά την περίοδο αναπαραγωγής των πουλιών. Υπενθυμίζουμε, επίσης, ότι η νομοθεσία για τη χρήση drones σε περιοχές περιβαλλοντικής προστασίας απαιτεί τη λήψη ειδικής άδειας από την αρμόδια υπηρεσία (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας).

Επίσης, ακολουθήστε τον κώδικα συμπεριφοράς καλού περιηγητή:

• Κρατάω αποστάσεις από τους χώρους όπου τα πουλιά τρέφονται, αναπαύονται ή φωλιάζουν

• Κινούμαι στις οριοθετημένες περιηγητικές διαδρομές

• Κρατάω τον σκύλο μου δεμένο από το λουρί

• Δυνατές φωνές και ήχοι θα ενοχλήσουν τους άλλους επισκέπτες αλλά και τα πουλιά της περιοχής

• Αφήνω μόνο τα ίχνη μου, παίρνω μαζί τα σκουπίδια μου

• Δεν απομακρύνω κανένα ζώο από τη φύση, προτιμά το σπίτι του από το δικό μας

• Αν αντιληφθώ κάποιο παράνομο περιστατικό (π.χ. λαθροθηρία) καλώ το 1591 [Συντονιστικό Κέντρο Δασοπροστασίας]

• Αν βρω κάποιο ζώο που χρήζει περίθαλψης, επικοινωνώ με το πλησιέστερο Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων (Πελοποννήσου 6985 620111 – 27630 41446, Αττικής 210 9510075 – 6972 664675)

• Μοιράζομαι τις παρατηρήσεις και εμπειρίες μου και διαδίδω παντού το μήνυμα για την προστασία της φύσης και της άγριας ζωής.

• Δεν ταΐζω τα άγρια πουλιά με ψωμί, μιας και προκαλεί προβλήματα τόσο στα ίδια -προκαλώντας έως και παραμόρφωση των πτητικών φτερών τους (τα λεγόμενα «φτερά αγγέλου»)- όσο και στην ποιότητα του νερού των υγροτόπων.

Εξερευνήστε την πλατφόρμα ebird και παρακολουθήσετε ζωντανά τις τρέχουσες παρατηρήσεις παρατηρητών πουλιών στην Ζάκυνθο και αλλού. Καταγράψτε τα πουλιά που παρατηρείτε εδώ και συμβάλετε στη δημιουργία μίας από τις μεγαλύτερες βάσεις δεδομένων επιστήμης των πολιτών στον κόσμο για την προστασία και διατήρηση των πουλιών!

Ιδανικές περίοδοι για παρατήρηση είναι το διάστημα Μάρτιος - Μάιος (εαρινή μετανάστευση) και Αύγουστος - Οκτώβριος (φθινοπωρινή).

Πηγές: https://anteti.envi.ionio.gr/2024/09/29/%ce%bb%ce%af%ce%bc%ce%bd%ce%b7-%ce%ba%ce%b5%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85/, «Παρακολούθηση ορνιθοπανίδας, ερπετών και αμφιβίων» για την υλοποίηση της πράξης «ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΖΑΚΥΝΘΟΥ», https://ornithologiki.gr/el/oi-draseis-mas/diatirisi-erevna/egklima-enantia-stin-agria-zoi?id=1773, https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/1167-zakynthos-island, https://ebird.org/about

Οι ύφαλοι και τα θαλάσσια σπήλαια αποτελούν ευαίσθητους τύπους οικοσυστημάτων που έχουν χαρακτηριστεί ως προστατευόμενοι βιότοποι. Επίσης, η θαλάσσια περιοχή της Ζακύνθου φιλοξενεί και άλλα σημαντικά οικοσυστήματα όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας αλλά και πλούσια θαλάσσια ζωή. Καθώς αυτά τα οικοσυστήματα απειλούνται από διάφορες πιέσεις και ανθρώπινες δραστηριότητες, απαιτείται η διατήρηση και προστασία τους. Ως δύτης ή ψαροντουφεκάς, είναι σημαντικό να ακολουθείτε έναν κώδικα συμπεριφοράς και να συμβάλλετε στην προστασία αυτών των ευαίσθητων οικοσυστημάτων.

ΎΦΑΛΟΙ

ΝΑΙ!

• Βγάλτε φωτογραφίες χωρίς να αγγίζετε ή να διαταράσσετε το περιβάλλον

• Σεβαστείτε τη θαλάσσια ζωή γύρω σας και δώστε χώρο στα ζώα που σας πλησιάζουν.

• Εξασκηθείτε στην πλευστότητα και στις σωστές τεχνικές κολύμβησης

• Βεβαιωθείτε ότι ο εξοπλισμός σας είναι ασφαλισμένος και δεν σέρνεται πάνω στους υφάλους

• Κρατήστε απόσταση από τον ύφαλο που επισκέπτεστε.

ΟΧΙ!

• Μην πατάτε πάνω στον ύφαλο

• Μην ανακινείτε το ίζημα με τα βατραχοπέδιλα σας

• Μην αγγίζετε τη θαλάσσια ζωή

• Μην ταΐζετε τα ψάρια κάτω από το νερό

• Μην πετάτε σκουπίδια

• Μην αγοράζετε σχετικά θαλάσσια σουβενίρ

• Μη συλλέγετε νεκρά ή ζωντανά κοχύλια

ΣΠΗΛΑΙΑ

ΝΑΙ!

• Βγάλτε φωτογραφίες χωρίς να αγγίζετε ή να διαταράσσετε το περιβάλλον

• Σεβαστείτε τη θαλάσσια ζωή γύρω σας και δώστε χώρο στα ζώα που σας πλησιάζουν. Αν δεις φώκια σε σπήλαιο, μην πανικοβληθείς, μην προσπαθήσεις να μπεις μέσα στη σπηλιά, όπου μπορεί να είναι μια μητέρα με το μικρό της, απομακρύνσου κολυμπώντας αργά και κοντά στα βράχια ώστε να μην κλείνεις την είσοδο της σπηλιάς και νιώσει το ζώο παγιδευμένο. Να θυμάσαι πάντοτε ότι οι φώκιες μέσα στο νερό και σε θαλασσινές σπηλιές βρίσκονται στο φυσικό τους περιβάλλον, οπότε το πιθανότερο είναι να μην πρόκειται για ζώα που χρειάζονται βοήθεια. Δείτε σχετική ενότητα για τη ‘Θέαση Θαλάσσιας Άγριας Ζωής’

• Εξασκηθείτε στην πλευστότητα και στις σωστές τεχνικές κολύμβησης

• Βεβαιωθείτε ότι ο εξοπλισμός σας είναι ασφαλισμένος και δεν σέρνεται μέσα στο σπήλαιο

ΟΧΙ!

• Μην ανακινείτε το ίζημα με τα βατραχοπέδιλα σας

• Μην αγγίζετε τη θαλάσσια ζωή

• Μη φοράτε γάντια

• Μη συλλέγετε νεκρά ή ζωντανά βράγχια

• Μην αγγίζετε τα τοιχώματα του σπηλαίου

• Μην αγγίζετε την οροφή του σπηλαίου

• Μην παραμένετε πολύ ώρα μέσα στο σπήλαιο. Οι φυσαλίδες σκοτώνουν οργανισμούς όταν παγιδεύονται στα τοιχώματα και στην οροφή

ΛΙΒΑΔΙΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ

• Δεν στηριζόμαστε ποτέ από τα ριζώματα και τα φύλλα της Ποσειδωνίας

• Όταν κολυμπάμε πάνω από το λιβάδι προσέχουμε, ώστε τα πέδιλα μας να μην ακουμπάνε τα φύλλα και τις ρίζες της Ποσειδωνίας

• Όταν φωτογραφίζουμε το λιβάδι ή οργανισμούς σε αυτό φροντίζουμε να διατηρήσουμε την πλευστότητά μας με τέτοιο τρόπο, ώστε ο κορμός και τα πόδια μας να είναι οριζόντια ή ελαφρώς προς τα επάνω

• Δεν αγκυροβολούμε ποτέ πάνω στο λιβάδι και επιδιώκουμε το σημείο αγκυροβόλησης στην άμμο να απέχει αρκετά μέτρα από το λιβάδι

Δείτε παρακάτω την κατανομή της Ποσειδωνίας (κωδικός οικοτόπου 1120) και των υφάλων (κωδικός οικοτόπου 1170) στην περιοχή του Ε.Θ.Π.Ζ.

Δείτε επίσης τον οδηγό Ποσειδωνίας για καταδυτικά κέντρα για επιπλέον πληροφορίες καθώς και τις ενότητες ‘Λιβάδια Ποσειδωνίας’ και ‘Υπεύθυνη Αγκυροβολία’.

Επίσης, μέσα στο νερό μπορεί να συναντήσετε Μεσογειακή φώκια ή θαλάσσια χελώνα, γι’ αυτό:

• Αν συναντήσεις φώκια μέσα στο νερό μην πανικοβληθείς, μην κάνεις απότομες κινήσεις, μην προσπαθήσεις να πλησιάσεις το ζώο, σεβάσου τον ζωτικό του χώρο. Φυσικά σε καμία περίπτωση μην το σημαδεύσεις με ψαροτούφεκο. Οι μεσογειακές φώκιες δεν είναι επιθετικά ζώα, αν αισθανθούν όμως ότι απειλούνται ή πανικοβληθούν μπορεί να γίνουν επιθετικά. Να θυμάσαι ότι μέσα στο νερό είναι ταχύτατες, ενώ η όραση και η ακοή τους λειτουργούν πολύ καλύτερα από του ανθρώπου. Τήρησε τις αποστάσεις ασφαλείας για να μπορείς να παρατηρήσεις και να θαυμάσεις αυτό το υπέροχο ζώο ανενόχλητα!

• Αν συναντήσεις θαλάσσια χελώνα, μην την πλησιάσεις μετωπικά και κράτησε απόσταση τουλάχιστον 15 μέτρων. Ο μέγιστος χρόνος παρατήρησής της είναι τα 15 λεπτά όταν δεν βρίσκεται στην επιφάνεια, αλλιώς 10 λεπτά. Αν η χελώνα είναι ανήσυχη απομακρυνθείτε, θα ξανασυναντηθείτε λίγα μέτρα πιο κάτω.

Δείτε και την ενότητα για τη ‘Θέαση Θαλάσσιας Άγριας Ζωής’.

Συμβουλή: Επιλέξτε πιστοποιημένα καταδυτικά κέντρα που εφαρμόζουν πρακτικές βιώσιμου τουρισμού και προστασίας της θαλάσσιας ζωής!

Γνωρίζατε ότι…
Τα παράκτια οικοσυστήματα παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ζωής στη θάλασσα, καθώς προσφέρουν καταφύγιο και τροφή σε πολλά είδη ψαριών και άλλους οργανισμούς;
Παράλληλα, προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση, λειτουργώντας ως φυσικό ανάχωμα απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής;

Πηγές: Code of Conduct of Divers. Natural Environment and Climate Change Agency (printed guide in English), https://isea.com.gr/el/download/odigos-poseidonias-gia-katadytika-kentra/, https://necca.gov.gr/mdpp/m-d-ethnikon-parkon-zakynthou-ainou-kai-prostatevomenon-periochon-ionion-nison/, https://www.mom.gr/eida-fokia, Ε.Θ.Π.Ζ. (Μέτρα προστασίας οικοσυστημάτων & Οδηγός παρατήρησης θαλάσσιας χελώνας)

Η υπεύθυνη πλεύση συμβάλλει στη διατήρηση της ασφάλειας στη θάλασσα και στην προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων της Ζακύνθου. Με σωστή συμπεριφορά κατά τη ναυσιπλοΐα, βοηθάμε όλοι στη διατήρηση του φυσικού πλούτου του νησιού.

Κατά την πλεύση σας:

• Τηρείτε τα όρια ταχύτητας και τις ζώνες περιορισμού κυκλοφορίας, ιδιαίτερα κοντά σε παραλίες ωοτοκίας και προστατευόμενες περιοχές. Δείτε σχετική ενότητα Ε.Θ.Π.Ζ.

• Αποφεύγετε την αγκυροβολία πάνω σε λιβάδια Ποσειδωνίας και σε περιοχές με ευαίσθητους θαλάσσιους οικοτόπους. Ο χάρτης (EMODnet) δίνει μια εκτίμηση κατανομής του οικότοπου θαλάσσιων λιβαδιών, συμπεριλαμβανομένης και της Ποσειδωνίας. Πιο λεπτομερής αποτύπωση υπάρχει στην περίπτωση του Ε.Θ.Π.Ζ. Δείτε σχετική ενότητα ‘Λιβάδια Ποσειδωνίας’.

• Χρησιμοποιήστε τα διαθέσιμα μόνιμα σημεία πρόσδεσης ή σημαδούρες πρόσδεσης αντί για άγκυρα.

• Αν δένετε με άγκυρα ρίξτε την στην άμμο για να παραμείνει η θαλάσσια βλάστηση ανεπηρέαστη.

• Προτιμήστε βράχους και όχι δέντρα για να δέσετε το σκάφος στην ακτή. Στην Ελλάδα απαγορεύεται η πρόσδεση σε δέντρα. Τα δέντρα προστατεύουν τις παράκτιες περιοχές από τη διαβρωτική δράση του ανέμου και των κυμάτων, γι’ αυτό πρέπει να αποφεύγεται οποιαδήποτε ζημιά σε αυτά. Βεβαιωθείτε επίσης ότι οι βράχοι που χρησιμοποιούνται για πρόσδεση δεν θα μετακινηθούν και δεν θα συρθούν κατά μήκος της ακτής.

• Αποφεύγετε το σύρσιμο της άγκυρας στον βυθό, καθώς μπορεί να προκαλέσει ζημιά. Αν η άγκυρα σέρνεται, ανασύρετέ την και αγκυροβολήστε ξανά. Αν συνεχίσει να σέρνεται, επιλέξτε διαφορετικό σημείο αγκυροβολίας.

• Όταν ανεβάζετε την άγκυρα, κινηθείτε αργά με το σκάφος προς αυτήν και τραβήξτε την όταν η γραμμή είναι κάθετη.

• Δυστυχώς, δεν έχουν χαρτογραφηθεί ακόμη όλα τα λιβάδια, οπότε μπορεί να μην εμφανίζονται στα ναυτικά σας διαγράμματα, αλλά μπορείτε να κοιτάξετε γύρω σας για να τα εντοπίσετε. Φοράτε πολωτικά γυαλιά ηλίου για να μειώνετε τις αντανακλάσεις στην επιφάνεια του νερού, ώστε να μπορείτε να διακρίνετε ευκολότερα τα θαλάσσια λιβάδια.

• Κατά την ανέλκυση της άγκυρας, κατευθύνετε αργά το σκάφος προς το σημείο της και ανασύρετέ την όταν η αλυσίδα ή το σχοινί βρίσκεται σε κατακόρυφη θέση. Καθαρίστε την άγκυρα πριν αποχωρήσετε από το σημείο αγκυροβολίας.

• Αν η άγκυρα έχει σκαλώσει, προσπαθήστε να την απελευθερώσετε χειροκίνητα ή αποσυνδέστε την και σημειώστε τη θέση με μια σημαδούρα, ώστε να ανασυρθεί αργότερα από δύτη. Μην προσπαθείτε να την απελευθερώσετε ασκώντας δύναμη με το σκάφος προς τα εμπρός.

• Αν επισκέπτεστε συχνά την ίδια περιοχή, προσπαθήστε να αγκυροβολείτε στο ίδιο σημείο.

Παρακολουθήστε το σχετικό βίντεο για ασφαλής αγκυροβολία!

Κατεβάστε τον οδηγό βιώσιμης ιστιοπλοΐας που παρέχει απλές συμβουλές για υπεύθυνη πλεύση - από την προσεκτική αγκυροβολία και τη μείωση των απορριμμάτων έως τον σεβασμό της θαλάσσιας ζωής!

Επιπλέον, θυμηθείτε:

• Διατηρείτε ασφαλή απόσταση από λουόμενους, δύτες και άλλους χρήστες της θάλασσας

• Σεβαστείτε την ησυχία φυσικών περιοχών και αποφύγετε την υπερβολική ηχορύπανση

• Σχεδιάστε τη διαδρομή σας εκ των προτέρων ώστε να μειώσετε άσκοπες μετακινήσεις και κατανάλωση καυσίμου!

Γνωρίζατε ότι…
Η Ποσειδωνία αναπτύσσεται εξαιρετικά αργά; χρειάζεται περίπου ένας χρόνος για να μεγαλώσει μόλις ένα εκατοστό.

Πηγή: https://www.sustainablesailinggreece.com/el/sustainable-sailing-guide

Θαλάσσια χελώνα Caretta caretta

Μέρος των εμπειριών σας θα είναι και η παρατήρηση της θαλάσσιας χελώνας.

1. Όταν την συναντήσετε, μην πλησιάζετε μετωπικά και κρατείστε απόσταση τουλάχιστον 15 μέτρων.

2. Ο μέγιστος χρόνος παρατήρησής της είναι τα 15 λεπτά όταν δεν βρίσκεται στην επιφάνεια, αλλιώς 10 λεπτά. Στο διάστημα αυτό δεν την ταΐζουμε, ούτε την ακουμπάμε. Αν δε θέλετε να τραπεί σε φυγή να είστε ήρεμοι, χωρίς φωνές και απότομες κινήσεις (πόσο μάλλον του σκάφους!). Σε οποιαδήποτε περίπτωση αν η χελώνα είναι ανήσυχη απομακρυνθείτε, θα ξανασυναντηθείτε λίγα μέτρα πιο κάτω.

Όταν κλείνετε μια εκδρομή παρατήρησης χελωνών με σκάφος, βεβαιωθείτε ότι ακολουθείται ο εθελοντικός κώδικας δεοντολογίας Ε.Θ.Π.Ζ.

• Κατά την παρατήρηση, επιτρέπονται έως δύο σκάφη ανά χελώνα, με ταχύτητα μικρότερη των 2 κόμβων. Όλα τα υπόλοιπα σκάφη πρέπει να παραμένουν σε απόσταση τουλάχιστον 45 μέτρων.

• Διατηρείτε ησυχία και περιορίστε τον χρόνο παρατήρησης στα 10 λεπτά.

• Σεβαστείτε τις ζώνες απαγόρευσης κυκλοφορίας και το όριο ταχύτητας των 6 κόμβων στον κόλπο.

• Οι χελώνες πρέπει να προσεγγίζονται μόνο από το πλάι και τα σκάφη να διατηρούν απόσταση τουλάχιστον 15 μέτρων.

• Μην αγγίζετε, μην ταΐζετε και μην κολυμπάτε μαζί με τις χελώνες. Πρόκειται για άγρια ζώα που χρειάζονται τον χώρο και την ηρεμία τους.

Αναφέρετε στο Λιμεναρχείο (+30 26950 28118) ή το Ε.Θ.Π.Ζ. (+30 26950 29870), τυχόν σκάφη αναψυχής ή πλοία που παραβιάζουν τους κανονισμούς του Πάρκου ή προκαλούν θαλάσσια ρύπανση.

Αν βρείτε φωλιά, εκβρασμένη, τραυματισμένη ή νεκρή θαλάσσια χελώνα διαβάστε τι μπορείτε να κάνετε εδώ (Medasset) και εδώ (Αρχέλων). Eπικοινωνήστε με το πλησιέστερο Κέντρο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών ή το 24ωρο τηλέφωνο διάσωσης θαλάσσιας χελώνας του Αρχέλων (+30 6941 511 511). Επίσης, μπορείτε να ενημερώσετε το Ε.Θ.Π.Ζ. (+30 26950 29870) ή το Λιμεναρχείο (+30 26950 28118).

Πηγή: ΕΘΠΖ Ε.Θ.Π.Ζ. (Μέτρα προστασίας οικοσυστημάτων & Οδηγός παρατήρησης θαλάσσιας χελώνας), Archelon, Medasset

Μεσογειακή φώκια (Monachus monachus)

Αποτελεί ένα από τα σπανιότερα και πλέον απειλούμενα θαλάσσια θηλαστικά του πλανήτη καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός της δεν ξεπερνάει τα 700 άτομα. Σήμερα εξαπλώνεται κυρίως στην Βορειοανατολική Μεσόγειο και ιδιαίτερα στις Ελληνικές ακτές. Στη Ζάκυνθο εντοπίζεται στην περιοχή του Ε.Θ.Π.Ζ., καθώς και στις δυτικές και βορειανατολικές ακτές του νησιού σε απόκρημνες σπηλιές, όπου επίσης υπάρχει παρουσία άλλων θηλαστικών όπως δελφινιών και ζιφιού (Ραμφοφάλαινα).

Η Μεσογειακή φώκια θεωρείται παράκτιο είδος καθώς σπάνια απομακρύνεται από τις ακτές και τρέφεται κυρίως με ψάρια, αστακούς και χταπόδια.  Σήμερα, η ανθρώπινη όχληση τις έχει κυρίως περιορίσει σε απρόσιτες παράκτιες σπηλιές. Στις ελληνικές θάλασσες, αναπαράγεται από τον Αύγουστο μέχρι και τον Δεκέμβριο.

Αν παρατηρείς φώκια είτε από τη στεριά είτε από το σκάφος καν ’το υπεύθυνα:

• Ποτέ μη μπαίνεις στο νερό με τις φώκιες. Οι φώκιες είναι μεγάλα άγρια ζώα, τα οποία, αν και δεν είναι επιθετικά, μπορούν να γίνουν εξαιρετικά επικίνδυνα αν νιώσουν ότι απειλούνται. Να θυμάσαι: Ακόμη και το «παιχνίδι» μιας φώκιας μέσα στο νερό μπορεί να γίνει επικίνδυνο για τον άνθρωπο.

• Ποτέ μην ταΐζεις τις φώκιες. Μπορεί να τραυματιστείς σοβαρά. Το τάισμα ενθαρρύνει τις φώκιες να πλησιάζουν σκάφη και ανθρώπους.

• Ποτέ μη βρέχεις τις φώκιες. Όταν είναι εκτός νερού, σημαίνει ότι θέλουν να παραμείνουν στεγνές.

• Μην αφήνεις παιδιά και κατοικίδια να πλησιάσουν φώκιες που ξεκουράζονται. Μπορούν να τρομάξουν μια φώκια που ξεκουράζεται, προκαλώντας επιθετική συμπεριφορά, τραυματισμούς ή και μεταφορά ασθενειών.

• Μείνε τουλάχιστον 30 μέτρα μακριά. Η αυξημένη επαφή με τους ανθρώπους θα προκαλέσει αναπόφευκτα την εξοικείωση τους με τον άνθρωπο. Η ενόχληση μητέρας/νεογέννητου μπορεί να προκαλέσει την εγκατάλειψη του νεογέννητου.

• Αν είσαι με σκάφος κάνε πολύ ήρεμους χειρισμούς διατηρώντας την ελάχιστη δυνατή ταχύτητα.

• Παρατήρησε με κιάλια ή φωτογράφισε από μακριά.

• Ελαχιστοποίησε τον χρόνο παρατήρησης. Η παρουσία σου μπορεί να προκαλέσει άγχος στα ζώα.

Επιπλέον, συμβουλές για υπεύθυνη πλεύση:

• Αγκυροβολήστε υπεύθυνα. Αποφύγετε τα λιβάδια Ποσειδωνίας και τους προστατευόμενους υφάλους. Προτιμήστε αμμώδη βυθό ή τις καθορισμένες θέσεις αγκυροβολίας. Δείτε την σχετική ενότητα για ‘Υπεύθυνη Αγκυροβολία.

• Περιορίστε τον θόρυβο. Μειώστε τον θόρυβο της μηχανής και της μουσικής, ιδιαίτερα κοντά στις ακτές και στις θαλάσσιες σπηλιές.

• Μην εισέρχεστε σε θαλάσσιες σπηλιές. Ιδιαίτερα το καλοκαίρι, καθώς αποτελούν σημαντικούς χώρους αναπαραγωγής της μεσογειακής φώκιας.

• Μην αφήνετε ίχνη της παρουσίας σας. Μην απορρίπτετε σκουπίδια, πλαστικά ή άλλα απορρίμματα στη θάλασσα.

• Αποφύγετε να κοινοποιείτε την ακριβή τοποθεσία απομονωμένων όρμων ή παρατηρήσεων φώκιας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

• Τηρείτε τους τοπικούς κανονισμούς. Σεβαστείτε τα όρια ταχύτητας, τη σήμανση και τις προστατευόμενες ζώνες. Δείτε την σχετική ενότητα του Ε.Θ.Π.Ζ.

Είδα μια φώκια! Τι πρέπει να κάνω;

Επικοινώνησε με το Λιμεναρχείο (+30 26950 28118) και ειδοποίησε ΑΜΕΣΑ τη MOm στο 210 5222 888 για να αναφέρεις το περιστατικό. Η γραμμή 6942494471 λειτουργεί με ανταπόκριση όλο το 24ωρο. Εναλλακτικά, συμπλήρωσε τη φόρμα παρατήρησης εδώ (Μom) και εδώ (Ionian Dolphin Project).

Ειδοποίησε άμεσα ακόμα και αν το ζώο είναι νεκρό. Η νεκροψία μιας φώκιας θα δώσει πολύτιμα στοιχεία για τη διάσωση άλλων φωκών.

Συμβουλέψου το εγχειρίδιο αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών εδώ σε περίπτωση συνάντησης φώκιας σε κίνδυνο και πώς ακόμη και μη ειδικοί μπορούν να βοηθήσουν την ομάδα έκτακτης ανάγκης της MOm.

Για ακόμα περισσότερες πληροφορίες επισκέψου την σχετική σελίδα ‘Είδα φώκια’.

Γνωρίστε τη Μόνα - η μοναδική φώκια που μπορείτε να πλησιάσετε:

-Σκανάρετε το QR code

-Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα ar.sealgreece.org από το κινητό σας

Γνωρίζατε ότι...
Κατά τη διάρκεια της περιόδου αναπαραγωγής των μικρών της Μεσογειακής φώκιας (Ιούνιος έως Σεπτέμβριος), ο θόρυβος, οι άγκυρες, τα drones και οι κολυμβητές μπορεί να αναγκάσουν τις μητέρες να εγκαταλείψουν τα μικρά τους ή να αποφύγουν εντελώς τους ασφαλείς βιότοπους;
Σπηλιές, βραχώδεις ακτές, λιβάδια Ποσειδωνίας είναι όλα κρίσιμα για την επιβίωσή της; Προστατεύοντας τα παράκτια οικοσυστήματα, προστατεύουμε και τη φώκια!
Οι σπηλιές κινδυνεύουν από την άνοδο της θάλασσας και την υπερθέρμανση της άμμου και της θάλασσας; Για τις μεσογειακές φώκιες η πλημμύρα σπηλιών μειώνει τον αριθμό των νεογνών και τη γενετική ποικιλότητα.

Πηγές: https://www.mom.gr/eida-fokia, https://ioniandolphinproject.org/, Tethys Research Institute, https://sealgreece.org, https://nmp-zak.org/el/content/%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%BF%CE%B3%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AE-%CF%86%CF%8E%CE%BA%CE%B9%CE%B1

https://archelon.gr/news/biologoi-toy-ergoy-life-adapts-stelnoyn-to-minyma-toys-stin-koinonia

Κητώδη (φάλαινες και δελφίνια)

Τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των σκαφών αναψυχής που πλέουν στα όμορφα νερά αυτής της περιοχής της Μεσογείου έχει αυξηθεί σημαντικά. Η αυξημένη κυκλοφορία των σκαφών και η όχληση που προκαλεί μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τους πληθυσμούς των κητωδών (δελφινιών και φαλαινών), προκαλώντας τους περιττό στρες και διαταράσσοντας τη φυσική τους συμπεριφορά. Οι επιπτώσεις αυτές μπορούν να μειωθούν εάν ακολουθούμε έναν βασικό κώδικα υπεύθυνης συμπεριφοράς κατά την παρατήρηση φαλαινών και δελφινιών.

Παρατηρήστε δελφίνια και φάλαινες με σεβασμό:

• Διατηρείτε απόσταση τουλάχιστον 100 μέτρων από δελφίνια και φάλαινες.

• Η ζώνη προσοχής για τα σκάφη είναι η περιοχή σε ακτίνα 300 μέτρων από ένα κητώδες (φάλαινα ή δελφίνι). Στη ζώνη αυτή δεν επιτρέπεται να βρίσκονται ταυτόχρονα περισσότερα από τρία σκάφη, ενώ όλα τα σκάφη πρέπει να κινούνται με ιδιαίτερη προσοχή και σε πολύ χαμηλή ταχύτητα, χωρίς να δημιουργούν απόνερα.

• Πλησιάζετε τις φάλαινες και τα δελφίνια κινούμενοι παράλληλα και ελαφρώς πίσω από αυτά. Μην τα προσεγγίζετε ποτέ ούτε απευθείας από πίσω ούτε κατά μέτωπο.

• Όταν απομακρύνεστε από φάλαινες ή δελφίνια, κινηθείτε αρχικά με πολύ χαμηλή ταχύτητα, χωρίς να δημιουργείτε απόνερα, έως ότου εξέλθετε από τη ζώνη προσοχής (300 μ. από το πλησιέστερο ζώο). Στη συνέχεια, αυξήστε σταδιακά την ταχύτητά σας.

• Προσέχετε για την παρουσία νεογνών! Αποφύγετε να ενοχλείτε τις μητέρες και τα μικρά τους.

• Απομακρυνθείτε ήρεμα εάν τα ζώα δείξουν σημάδια ενόχλησης ή αλλάξουν ξαφνικά συμπεριφορά.

• Αν φάλαινες ή δελφίνια πλησιάσουν το σκάφος σας, βάλτε τη μηχανή στο νεκρό και αφήστε τα να σας προσεγγίσουν. Εναλλακτικά, συνεχίστε με πολύ χαμηλή ταχύτητα ή απομακρυνθείτε με σταθερή, ευθεία πορεία.

• Μην ταΐζετε, μην αγγίζετε και μην κολυμπάτε μαζί με άγρια δελφίνια ή φάλαινες.

• Ενημερώστε και άλλους για τον σωστό τρόπο προστασίας των κητωδών.

Κατέβασε τον σύντομο οδηγό εδώ καθώς και έναν οδηγό αναγνώρισης μιας και δεν είναι εύκολο πάντα να διακρίνεις τα είδη.

Εδώ θα δείτε ένα βίντεο-οδηγό, που δημιουργήθηκε στα πλαίσια της ενημερωτικής εκστρατείας "Θάλλασσα", για το τι πρέπει να κάνουμε αν συναντήσουμε κάποιο μικρό ή μεγάλο θαλάσσιο θηλαστικό με σκάφος.

Εάν παρατηρήσετε κητώδη (φάλαινες ή δελφίνια) μπορείτε να καταγράψετε την παρατήρησή σας εδώ και να βοηθήσετε αρμόδιους φορείς ώστε να κατανοήσουν καλύτερα την κατανομή αυτών των εμβληματικών ειδών και να συμβάλλουν στην προστασία τους.

Γνωρίζατε ότι…
Οι φάλαινες προάγουν την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού το οποίο δεσμεύει μεγάλες ποσότητες άνθρακα; Οι φάλαινες μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά από τα βαθιά νερά στην επιφάνεια καθώς καταδύονται για τροφή και επιστρέφουν για να αναπνεύσουν. Με τις κινήσεις τους ενισχύουν την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού και συνεπώς την απορρόφηση διοξειδίου του άνθρακα συμβάλλοντας στην ρύθμιση του κλίματος. Μάθετε περισσότερα εδώ!

Πηγές: https://ioniandolphinproject.org/cetaceans/, https://www.worldwildlife.org/resources/explainers/wildlife-climate-heroes/what-makes-whales-fin-tastic-nature-champions/

Η βιώσιμη αλιεία συμβάλλει στη διατήρηση των ιχθυαποθεμάτων και στην προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Ζακύνθου. Με υπεύθυνες πρακτικές, προστατεύουμε το θαλάσσιο περιβάλλον και εξασφαλίζουμε τη συνέχιση της αλιευτικής παράδοσης του τόπου.

• Κατά την αλιευτική δραστηριότητα, τηρείτε τα επιτρεπόμενα μεγέθη, τις περιόδους αλιείας και τα προβλεπόμενα όρια αλιευμάτων. Διαβάστε τον πλήρη οδηγό ερασιτεχνικής αλιείας εδώ! Ο οδηγός εμπεριέχει χρήσιμες πληροφορίες όπως σωστός τρόπος απελευθέρωσης ψαριών, αξιολογήσεις πληθυσμών, ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος αλίευσης, ξενικά είδη κ.ά.

• Η εμφάνιση κι εξάπλωση ξενικών ειδών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη βιοποικιλότητα. H προώθηση της κατανάλωσής τους μπορεί όμως να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό εργαλείο μείωσής τους, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει νέες ευκαιρίες στις τοπικές αγορές και την αλιεία. Μάθετε περισσότερα μέσα από την πλατφόρμα του προγράμματος Pick the Alien !

• Αποφεύγετε την αλιεία σε προστατευόμενες περιοχές και ζώνες όπου ισχύουν ειδικοί περιορισμοί. Δείτε την ενότητα Ε.Θ.Π.Ζ.

• Απαγορεύεται η ερασιτεχνική αλιεία (με παραγάδια) και η υποβρύχια αλιεία τον μήνα Μάιο. Ενημερωθείτε σχετικά με τις απαγορεύσεις εδώ.

• Μην εγκαταλείπετε πετονιές ή άλλο εξοπλισμό στη θάλασσα συμβάλλοντας στο φαινόμενο «άδηλη αλιεία» (ghost fishing).

• Συμβάλλετε στη διατήρηση καθαρών ακτών και θαλάσσιων περιοχών συλλέγοντας απορρίμματα ή εγκαταλελειμμένο εξοπλισμό όταν αυτό είναι ασφαλές. Αυτό απαιτεί κάποια προσπάθεια εκ μέρους σας, αλλά αξίζει τον κόπο, τόσο για το περιβάλλον όσο και για σας (να θυμάστε ότι τα ψάρια μπορούν να πιαστούν στα σκουπίδια).

• Ενημερώστε τις αρμόδιες αρχές εάν εντοπίσετε μεγάλα θαλάσσια απορρίμματα ή συσσωρεύσεις απορριμμάτων στη θάλασσα, καθώς μπορεί να αποτελούν κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα. Αναφέρετε τις συντεταγμένες της θέσης και μια σύντομη περιγραφή των αντικειμένων.

• H εφαρμογή app για κινητά τηλέφωνα SEAtizens Watch, αποτελεί ένα μοναδικό εργαλείο συγκέντρωσης πληροφοριών για θαλάσσια είδη και εστίες ρύπανσης.

• Αποφεύγετε πρακτικές που μπορεί να προκαλέσουν παρεμπίπτουσα αλίευση προστατευόμενων ειδών.

• Αν βρείτε φωλιά, εκβρασμένη, τραυματισμένη ή νεκρή θαλάσσια χελώνα διαβάστε τι μπορείτε να κάνετε εδώ (Medasset) και εδώ (Αρχέλων). Eπικοινωνήστε με το πλησιέστερο Κέντρο Διάσωσης Θαλάσσιων Χελωνών ή το 24ωρο τηλέφωνο διάσωσης θαλάσσιας χελώνας του Αρχέλων (+30 6941 511 511). Επίσης, μπορείτε να ενημερώσετε το Λιμεναρχείο (+30 26950 28118) ή το Ε.Θ.Π.Ζ. (+30 26950 29870).

• Αν είναι αδύνατον να λάβετε άμεση βοήθεια από τις αρχές και πρέπει να αποφασίσετε τί πρέπει να κάνετε στην περίπτωση που χελώνες έχουν παγιδευτεί στα αλιευτικά σας εργαλεία δείτε εδώ το εγχειρίδιο διάσωσης των θαλασσίων χελωνών για ψαράδες.

• Δείτε σχετική ενότητα για την ‘Θέαση Θαλάσσιας Άγριας Ζωής’ σε περίπτωση που συναντήσετε Μεσογειακή φώκια και άλλα θηλαστικά.

Τέλος θυμηθείτε, ψαρεύουμε υπεύθυνα και μόνο για προσωπική κατανάλωση. Η πώληση ή εμπορία των αλιευμάτων από ερασιτέχνες αλιείς απαγορεύεται.

Γνωρίζατε ότι…
Η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας λόγω της κλιματικής αλλαγής επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αναπαράγονται τα ψάρια;
Έχει ως αποτέλεσμα την μετατόπιση της αναπαραγωγικής περιόδου πολλών ειδών νωρίτερα στη διάρκεια του χρόνου, ενώ σε κάποια είδη (π.χ., λαβράκι Dicentrarchus labrax), η θερμοκρασία καθορίζει το φύλο του ατόμου που πρόκειται να γεννηθεί ανατρέποντας την αναλογία του φύλου (αρσενικά / θηλυκά) με συνέπεια την μειωμένη αναπαραγωγική ικανότητα του αποθέματος.
Σε συνδυασμό με την υπερεκμετάλλευση πληθυσμών συγκεκριμένων αποθεμάτων από την αλιεία, αυτό μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευση του αποθέματος.

Πηγές: https://isea.com.gr/el/download/odigos-erasitechnikis-alieias/, https://www.marlisco.eu/tl_files/marlisco/mixed-images/Pictures%20best%20practice%20case%20studies/GUIDE_GR.pdf, https://www.marlisco.eu/tl_files/marlisco/mixed-images/Final%20Marlisco%20leaflet.pdf, https://alieia.hcg.gr/prohibitions/eras/eras.php, https://archelon.gr/support-us/found-a-turtle, https://medasset.org/el/kales-praktikes/,

Η θαλάσσια περιοχή της Ζακύνθου φιλοξενεί πλούσια μεσογειακή ιχθυοπανίδα, η οποία συνδέεται άμεσα με τη φήμη της τοπικής γαστρονομίας. Η υπεύθυνη κατανάλωση αλιευμάτων, όμως, είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και την προστασία των φυσικών πόρων της περιοχής.

Ενδεικτικά είδη που απαντώνται στη θαλάσσια περιοχή της Ζακύνθου:

Λυθρίνι (Pagellus erythrinus), Μπαρμπούνι (Mullus surmuletus), Σαργός (Diplodus sargus), Σκορπίνα (Scorpaena scrofa), Συναγρίδα (Dentex dentex), Φαγκρί (Pagrus pagrus), και Σουπιά (Sepia officinalis).

Οδηγίες υπεύθυνης κατανάλωσης:

Προτιμήστε εποχικά και νόμιμου μεγέθους αλιεύματα, ζητήστε πληροφορίες για την προέλευση και τη μέθοδο αλιείας τους, δώστε προτεραιότητα σε τοπικά και ιχνηλάσιμα προϊόντα και συμβουλευτείτε αξιόπιστους οδηγούς, όπως το WWF Fish Guide, για πιο συνειδητές επιλογές … και συνταγές, όπως και τον παρακάτω κατάλογο υπεύθυνης κατανάλωσης θαλασσινών.

Επίσης, η εμφάνιση κι εξάπλωση ξενικών ειδών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη βιοποικιλότητα. H προώθηση της κατανάλωσής τους μπορεί όμως να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό εργαλείο μείωσής τους, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει νέες ευκαιρίες στις τοπικές αγορές και την αλιεία. Μάθετε περισσότερα μέσα από την πλατφόρμα του προγράμματος Pick the Alien !

Πηγή: https://fishguide.wwf.gr/mediterranean-species/, https://mooc.isea.com.gr/

Το νερό είναι περιορισμένος πόρος στη Ζάκυνθο.

Θυμηθείτε! Κατά μέσο όρο χρησιμοποιείτε 12 λίτρα νερού ανά λεπτό όταν κάνετε ντους με ένα συμβατικό τηλέφωνο ντους. Κάθε λεπτό μετράει, κάθε σταγόνα έχει αξία!

Γι’ αυτό σας ζητούμε ευγενικά τη συμβολή σας: Παρακαλούμε περιορίστε τον χρόνο του ντους σας τουλάχιστον κατά 1 λεπτό καθημερινά κατά τη διάρκεια της διαμονής σας!

Για να μειώσετε εύκολα τον χρόνο του ντους σας κατά 1 λεπτό, κλείστε το νερό όσο σαπουνίζεστε και ανοίξτε το ξανά για να ξεβγαλθείτε.

Συμβουλή: Τρόποι για να περιορίσετε τον χρόνο του ντους σας κατά 1 λεπτό καθημερινά κατά τη διάρκεια της διαμονής σας, εδώ!

Πηγή: https://savewaterzakynthos.wordpress.com/ways-to-save-water/

Η εξοικονόμηση ενέργειας κατά τη διάρκεια των διακοπών είναι μια απλή αλλά ουσιαστική πρακτική, που συμβάλλει στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της διαμονής. Με μικρές καθημερινές επιλογές, κάθε επισκέπτης μπορεί να συμβάλει στην προστασία των φυσικών πόρων του νησιού και στην ενίσχυση ενός πιο βιώσιμου τουρισμού.

• Κλείνετε φώτα, κλιματισμό και ηλεκτρικές συσκευές όταν δεν τα χρησιμοποιείτε και όταν απουσιάζετε από το κατάλυμα

• Προτιμάτε ανεμιστήρα ή φυσικό αερισμό, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, πριν χρησιμοποιήσετε κλιματισμό

• Ρυθμίζετε τον κλιματισμό σε άνετη θερμοκρασία, ιδανικά γύρω στους 24-26°C

• Αποφεύγετε τις πολύ χαμηλές ρυθμίσεις κλιματισμού και διατηρείτε τη θερμοκρασία σε άνετα επίπεδα

• Κρατάτε πόρτες και παράθυρα κλειστά όταν λειτουργεί ο κλιματισμός

• Προτιμάτε το φυσικό φως και τον φυσικό αερισμό, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν

• Προτιμάτε ανεμιστήρα ή φυσικό αερισμό, όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, πριν χρησιμοποιήσετε κλιματισμό.

• Φορτίζετε κινητά και άλλες συσκευές μόνο όταν χρειάζεται και αποσυνδέετε τους φορτιστές μετά τη χρήση

• Ζητάτε αλλαγή πετσετών και σεντονιών μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητο

Πηγή: https://wwf.panda.org/act/live_green/energy_efficiency

Η Ζάκυνθος εξυπηρετείται από δίκτυο δημόσιων συγκοινωνιών μέσω του ΚΤΕΛ, το οποίο συνδέει την πόλη με αρκετές δημοφιλείς περιοχές του νησιού, όπως ο Λαγανάς, το Καλαμάκι, το Αργάσι, το Τσιλιβί, οι Αλυκές, ο Βασιλικός και οι Βολίμες, και φυσικά, με το αεροδρόμιο. Χρησιμοποίησε δημόσια συγκοινωνία όπου είναι δυνατό. Δες τα τοπικά δρομολόγια εδώ!

Το ΚΤΕΛ Ζακύνθου συνδέει επίσης το νησί με Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα μέσω υπεραστικών δρομολογίων.

Επίσης,

• Προτίμησε πεζή μετακίνηση ή ποδήλατο για κοντινές αποστάσεις, ηλεκτρικό ποδήλατο για μικρές και μεγάλες αποστάσεις

• Αν νοικιάσεις όχημα, επίλεξε μικρό ή ηλεκτρικό/υβριδικό

• Απόφυγε άσκοπες μετακινήσεις - οργάνωσε τη μέρα σου ανά περιοχή

• Στήριξε τοπικές εκδρομές με υπεύθυνους παρόχους

Πηγή: https://sustainable-tourism.interreg-euro-med.eu/wp-content/uploads/sites/6/c4t/blueprint_tourism_climate_action_plans.pdf

Η ορθή κατανομή των απορριμμάτων στους κατάλληλους κάδους συμβάλλει ουσιαστικά στη διατήρηση της καθαριότητας, στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής στο νησί. Με απλές καθημερινές επιλογές, κάθε επισκέπτης μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ρύπανσης και στην ενίσχυση μιας πιο υπεύθυνης διαχείρισης των αποβλήτων.

• Χρησιμοποιείτε τον μπλε κάδο μόνο για ανακυκλώσιμες συσκευασίες

• Συσκευασίες από Αλουμίνιο (αναψυκτικά, μπύρες κ.α.)

• Συσκευασίες από Λευκοσίδηρο (γάλα εβαπορέ, τόνο κ.α.)

• Συσκευασίες από Πλαστικό (μπουκάλια νερό, αναψυκτικά, σαμπουάν, πλαστικές σακούλες κ.α.)

• Συσκευασίες από Γυαλί (μπουκάλια, βαζάκια κ.α.)

• Συσκευασίες από Χαρτί (γάλα, χυμούς, μπισκότα, χαρτοκιβώτια κ.α)

• Ρίχνετε στον πράσινο κάδο μόνο ό,τι δεν ανακυκλώνεται στους άλλους διαθέσιμους κάδους

• Αδειάζετε καλά τις συσκευασίες και διπλώνετε τα χαρτοκιβώτια πριν τα απορρίψετε

Συμβουλή: Δεν είσαι σίγουρος αν μία συσκευασία ανακυκλώνεται; Έλεγξε τον πλήρη πρακτικό οδηγό ανακύκλωσης κύριων οικιακών αποβλήτων και τον οδηγό ΤΙ (ΔΕΝ) ΠΕΤΑΩ ΠΟΥ.

Η αρχή “Leave No Trace” υπενθυμίζει ότι κάθε επίσκεψη στη φύση πρέπει να αφήνει πίσω της μόνο την εμπειρία και όχι ίχνη ανθρώπινης παρουσίας. Με σεβασμό στο τοπίο, την άγρια ζωή και τους κοινόχρηστους χώρους, συμβάλλουμε όλοι στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος του νησιού.

• Μην αφήνετε σακούλες, ποτήρια, μπουκάλια ή αποτσίγαρα σε παραλίες, μονοπάτια και υπαίθριους χώρους

• Αφήνετε το μέρος όπως το βρήκατε

• Περιορίστε τα πλαστικά μιας χρήσης, προτιμώντας παγούρι, επαναχρησιμοποιούμενο ποτήρι και τσάντα πολλαπλών χρήσεων. Η ΕΕ τα στοχοποιεί ακριβώς επειδή αποτελούν μεγάλο μέρος των απορριμμάτων στις ακτές και στο θαλάσσιο περιβάλλον

• Αν δεν βρίσκετε κάδο, κρατήστε τα απορρίμματά σας μαζί σας μέχρι να βρείτε το κατάλληλο σημείο απόρριψης. Αυτή είναι η ουσία του leave no trace!

Συμβουλή: Μάθετε περισσότερα για τις 7 Αρχές του Leave No Trace και περιορίστε ακόμα περισσότερο το περιβαλλοντικό σας αποτύπωμα!

Πηγές: https://www.helmepa.gr/_files/ugd/aa0d14_3d23c5452ede495cb8ef833bdd6513da.pdf, https://lnt.org/why/7-principles/

Τα πλαστικά στη θάλασσα απειλούν την ανθρώπινη υγεία καθώς και εκατοντάδες θαλάσσια είδη. Χελώνες, δελφίνια, φώκιες και ψάρια συχνά τα καταπίνουν ή παγιδεύονται σε αυτά. Οι θαλάσσιες χελώνες μάλιστα μπερδεύουν τις πλαστικές σακούλες με τις τσούχτρες, μία από τις βασικές τους τροφές. Μάθε περισσότερα εδώ και ακολούθησε τις παρακάτω καλές πρακτικές όταν επισκέπτεσαι μια παραλία.

• Έχε πάντα μαζί σου στην παραλία μια σακούλα για να βάζεις τα σκουπίδια σου φεύγοντας. Ρώτα αν το πλησιέστερο παραλιακό κατάστημα διαθέτει κάδους ανακύκλωσης και απόρριψε τα σκουπίδια σου εκεί, ώστε να ανακυκλωθούν. 

• Αν βρεις τον πλησιέστερο κάδο γεμάτο, μην αφήνεις τα σκουπίδια σου έξω από αυτόν, αλλά πάρτα μαζί σου και απόρριψέ τα στον επόμενο κάδο. Δες την ενότητα ‘Διαχείριση Απορρίματων’ σχετικά με την χρήση των κάδων.

• Έχε πάντα μαζί σου ένα φορητό σταχτοδοχείο ή ένα μικρό κουτί για να βάζεις τα αποτσίγαρα σου. Ακόμη και όταν δεν υπάρχουν τασάκια τριγύρω, μπορείς να το σβήσεις εκεί και στη συνέχεια να το αδειάσεις στον πλησιέστερο κάδο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, ένα αποτσίγαρο μπορεί να χρειαστεί έως και 5 χρόνια για να αποσυντεθεί. 

Δείτε παρακάτω επιπλέον ατομικές δράσεις για την μείωση των θαλάσσιων απορριμάτων και τον πλήρη οδηγό του MARLISCO με ιδέες και προτάσεις για την εφαρμογή καλών πρακτικών.

• Μειώνω την κατανάλωσή μου, ώστε να παράγω λιγότερα απορρίμματα.

• Επαναχρησιμοποιώ προϊόντα όποτε είναι δυνατόν.

• Ανακυκλώνω όσο το δυνατόν περισσότερο. Μπουκάλια, κουτιά αλουμινίου και πολλά άλλα αντικείμενα που μπορούν να ανακυκλωθούν. Δες την ενότητα ‘Διαχείριση Απορρίματων’ σχετικά με την χρήση των κάδων.

• Αναλαμβάνω την ευθύνη για όσα απορρίπτω και για τον τρόπο με τον οποίο τα απορρίπτω.

• Θυμάμαι, όπου κι αν βρίσκομαι, ότι η στεριά και η θάλασσα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες.

• Δεν πετώ σκουπίδια πουθενά παρά μόνο στους κατάλληλους κάδους. Ποτέ δεν πετώ απορρίμματα στον δρόμο, στις όχθες ποταμών ή απευθείας στη θάλασσα.

• Αποφεύγω τα πλαστικά ποτήρια, πιάτα και μαχαιροπίρουνα μίας χρήσης.

• Αποφεύγω τις πλαστικές σακούλες και προτιμώ επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες.

• Πριν πάω στην παραλία, σκέφτομαι τις συσκευασίες που παίρνω μαζί μου και πώς μπορώ να μειώσω τα απορρίμματά μου.

• Αποφεύγω να αγοράζω προϊόντα με περιττή συσκευασία.

• Προτιμώ ένα προϊόν σε μεγαλύτερη συσκευασία αντί για πολλές μικρότερες του ίδιου προϊόντος.

• Όταν βρίσκομαι εκτός σπιτιού, μεταφέρω το φαγητό μου σε επαναχρησιμοποιούμενα δοχεία.

• Προτιμώ προϊόντα που είναι κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα υλικά.

• Προτιμώ ρούχα και υφάσματα από φυσικές ίνες, καθώς τα συνθετικά διασπώνται σε μικροπλαστικά.

• Αν δεν υπάρχουν κάδοι απορριμμάτων, παίρνω τα σκουπίδια μου μαζί μου μέχρι να βρω έναν κατάλληλο κάδο.

• Δεν απελευθερώνω ποτέ μπαλόνια, γιατί σύντομα καταλήγουν ως απορρίμματα στη στεριά και τη θάλασσα.

• Ασκώ θαλάσσιες δραστηριότητες, ψάρεμα, ιστιοπλοΐα και αθλήματα με υπευθυνότητα και σεβασμό προς το περιβάλλον.

• Όταν σχεδιάζω μια κρουαζιέρα, επιλέγω τις πιο φιλικές προς το περιβάλλον επιλογές.

• Στηρίζω μαρίνες που εφαρμόζουν περιβαλλοντικά υπεύθυνες πρακτικές.

• Σέβομαι το έργο των εργαζομένων στην καθαριότητα και των δημόσιων υπηρεσιών.

• Δίνω το καλό παράδειγμα. Ενθαρρύνω τους φίλους και την οικογένειά μου να συμβάλλουν στη διατήρηση καθαρών των παραλιών και των θαλασσών μας.

• Συμμετέχω σε εθελοντικούς καθαρισμούς παραλιών και άλλων φυσικών περιοχών.

• Ενώνω τις δυνάμεις μου με άλλους! Όταν δρούμε οργανωμένα, το αποτέλεσμα είναι πολύ μεγαλύτερο.

H εφαρμογή app για κινητά τηλέφωνα SEAtizens Watch, αποτελεί ένα μοναδικό εργαλείο συγκέντρωσης πληροφοριών για θαλάσσια είδη και εστίες ρύπανσης.

Πηγές: https://medasset.org/el/kales-praktikes/#1586337064125-0c207d82-ee8f, https://evmar.obstechnologies.gr/, https://www.marlisco.eu/tl_files/marlisco/mixed-images/Pictures%20best%20practice%20case%20studies/GUIDE_GR.pdf, https://www.sea-guardians.gr/e-paratiritirio/

Η μαύρη σταφίδα Ζακύνθου είναι αναγνωρισμένη ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ). Καλλιεργείται παραδοσιακά στο νησί εδώ και αιώνες, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος της τοπικής αγροτικής και εμπορικής ζωής.

Το προϊόν διαθέτει εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας για Κάλιο και Χαλκό!

Το μαντολάτο Ζακύνθου είναι παραδοσιακό γλύκισμα, συνδεδεμένο με την ιστορία και τη γαστρονομία του νησιού. Φτιαγμένο με αγνό μέλι και αμύγδαλα, προσφέρει αυθεντική γεύση και φυσική απόλαυση.

Το προϊόν διαθέτει εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας για Μαγγάνιο και Χαλκό!

Το λαδοτύρι Ζακύνθου είναι παραδοσιακό σκληρό τυρί, με πλούσια γεύση και χαρακτηριστικό άρωμα. Ωριμάζει σε ελαιόλαδο, διατηρώντας αναλλοίωτη τη μοναδική του ποιότητα.

Το προϊόν διαθέτει εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας για Ασβέστιο και Φώσφορο!

Πηγή: https://bioactivity.foodoxys.com/zakynthos/

Στο νησί υπάρχει μεγάλη ποικιλία γηγενών ποικιλιών αμπέλου, όπως τα λευκά Σκιαδόπουλο, Παύλος, Βοστυλίδι γνωστό και ως Γουστολίδι, Λαγόρθι, Μακρυποδιά και τα ερυθρά Αυγουστιάτης και Κατσακουλιάς.

Στη Ζάκυνθο παράγεται ένα ιδιαίτερο στυλ λευκού κρασιού που ονομάζεται «Βερντέα». Η «Βερντέα» προστατεύεται νομοθετικά ως «Ονομασία κατά Παράδοση» και «Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη». Ως πολυποικιλιακός οίνος, παράγεται από την ντόπια ποικιλία Σκιαδόπουλο κατά τουλάχιστον 50% και συμπληρώνεται από λευκές ποικιλίες οιναµπέλου που καλλιεργούνται στη Ζάκυνθο. Πλέον γνωρίζει ένα νέο κύμα ενδιαφέροντος από νεότερους οινοποιούς που αναγνωρίζουν τις αρετές των τοπικών ποικιλιών.

Συμβουλή: Μία επίσκεψη σε ένα οινοποιείο του νησιού αποτελεί βιωματική εμπειρία!

Πηγή: https://platosplate.gr/products/verntea-zakynthou/

Το ελαιόλαδο Ζακύνθου φέρει την ένδειξη «Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη» και παράγεται από ελιές της ποικιλίας Κορωνέικη. Διακρίνεται για την παχύρρευστη υφή του, το βαθύ πράσινο χρώμα, καθώς και το χαρακτηριστικό άρωμα και τη γεύση του, ενώ συνοδεύεται από εγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας σχετικά με την προστασία των λιπιδίων του αίματος από την οξείδωση.

Συμβουλή: Δοκιμάστε και το περίφημο Αγουρέλαιο Ζακύνθου, ένα εκλεκτό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο πρώιμης συγκομιδής. Αναζητήστε επισκέψιμα ελαιοτριβεία και ανακαλύψτε πώς παράγεται το τοπικό ελαιόλαδο!

Πηγή: https://platosplate.gr/products/zakynthos/

Άλλα τοπικά προϊόντα περιλαμβάνουν το Ζακυνθινό νεροκρέμμυδο (τοπικη ονομασια ‘μπελουσιωτικα’), μια ποικιλια κρεμμυδιου που καλλιεργειται σχεδον αποκλειστικα στην Ζακυνθο, στην περιοχη Κυψελη (ή Μπελουσι), η φρίσα (ή φρύσσα) παραδοσιακό ζακυνθινό παξιμάδι ολικής αλέσεως, ποικιλία βοτάνων (ρίγανη, θυμάρι, φασκόμυλο), μέλι (θυμαρίσιο και ανθόμελο), η αφράλα που συλλέγεται κυρίως στις βορειοδυτικές βραχώδεις ακτές του νησιού.

Επίσης, η ζακυνθινή γαστρονομία επιφυλάσσει πολλές ευχάριστες εκπλήξεις, συνδυάζοντας αυθεντικές τοπικές γεύσεις με σύγχρονες δημιουργικές προτάσεις. Από παραδοσιακές συνταγές και φρέσκα τοπικά προϊόντα μέχρι εκλεπτυσμένα πιάτα υψηλής αισθητικής, το νησί καλύπτει κάθε γευστική προτίμηση.

Μοναδικά παραδοσιακά πιάτα:

• Μελιτζάνες σκορδοστούμπι: τηγανητές μελιτζάνες με σάλτσα ντομάτας, σκόρδο και ξύδι. Το σκορδοστούμπι θεωρείται από τις πιο χαρακτηριστικές γεύσεις του νησιού

• Πολπέτες: ζακυνθινοί κεφτέδες, τηγανητοί ή στον φούρνο, με έντονο στίγμα από σκόρδο, δυόσμο, ρίγανη και λίγο ξύδι

• Ραγού μοσχάρι με μακαρόνια: από τα κλασικά κυριακάτικα πιάτα της Ζακύνθου, με εμφανή επτανησιακή και βενετσιάνικη επιρροή στα αρώματα και τα μπαχαρικά

• Σάρτσα: βοδινό σε κύβους με ντομάτα, σκόρδο, μυρωδικά και κομματάκια λαδοτυριού. Περιγράφεται ως πολύ χαρακτηριστικό ζακυνθινό έδεσμα

• Σγατζέττο: πασχαλινό πιάτο της Ζακύνθου, με αρνίσια κομμάτια και αυγολέμονο, αντίστοιχο της τοπικής εορταστικής κουζίνας

Πηγή: https://www.greekgastronomyguide.gr/zakynthos/paradosiaki-kouzina/

Συμβουλή: Γιατί να μην επισκεφθείτε την Λαϊκή Αγορά της Ζακύνθου, κοντά στην είσοδο του λιμανιού, για να αγοράσετε φρέσκα προϊόντα από τοπικούς παραγωγούς; ή το λιμάνι της Ζακύνθου για την αγορά φρέσκων ψαριών κατευθείαν από το καΐκι;

Στηρίξτε τις τοπικές κοινωνίες επιλέγοντας τοπικές επιχειρήσεις εστίασης, όπως παραδοσιακές ταβέρνες και άλλα καταστήματα φαγητού!

Γνωρίζατε ότι…
Η κατανάλωση τοπικών, εποχικών και κυρίως φυτικής προέλευσης τροφίμων είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, μία από τις καλύτερες επιλογές για να μειώσουμε το ανθρακικό αποτύπωμα των τροφίμων που καταναλώνουμε; Μάθετε περισσότερα για τη βιώσιμη διατροφή εδώ!

Πηγή: Διατροφή και κλιματική αλλαγή, Για μια βιώσιμη διατροφή (2021), ΙΝΑΓΡΟΚ για το WWF https://wwfeu.awsassets.panda.org/downloads/diatrofikaiklimatikiallagi_giamiaviosimidiatrofi.pdf

Κατά τη διάρκεια του καύσωνα

♣ Αποφύγετε την ηλιοθεραπεία και παραμείνετε σε σκιερά και δροσερά μέρη μακριά από χώρους όπου επικρατεί συνωστισμός.

♣ Αποφύγετε τη βαριά σωματική εργασία ιδιαίτερα σε χώρους με υψηλή θερμοκρασία, άπνοια και μεγάλη υγρασία.

♣ Αποφύγετε το βάδισμα για πολύ ώρα ή το τρέξιμο κάτω από τον ήλιο.

♣ Προτιμήστε τα ελαφρά, άνετα και ανοιχτόχρωμα ρούχα από φυσικό υλικό για να διευκολύνεται ο αερισμός του σώματος και η εξάτμιση του ιδρώτα. Επιλέξτε ένα καπέλο που εξασφαλίζει καλό αερισμό του κεφαλιού. Φορέστε μαύρα ή σκουρόχρωμα γυαλιά με ειδική επίστρωση που προστατεύουν από την αντανάκλαση του ήλιου.

♣ Φροντίστε η διατροφή σας να αποτελείται από ελαφρά και μικρά γεύματα, με έμφαση στα φρούτα και τα λαχανικά. Περιορίστε τα λιπαρά.

♣ Πίνετε άφθονα υγρά (νερό και χυμούς φρούτων). Αν ιδρώνετε πολύ, προσθέστε αλάτι στο φαγητό σας. Αποφύγετε τα οινοπνευματώδη ποτά.

♣ Κάντε χλιαρά ντους κατά τη διάρκεια της ημέρας κι αν χρειαστεί τοποθετείστε υγρά καλύμματα στο κεφάλι και στο λαιμό.

♣ Μεριμνήστε για τα μέλη της οικογένειάς σας που πάσχουν από χρόνια νοσήματα (αναπνευστικά, καρδιαγγειακά, κλπ.). Συμβουλευτείτε το θεράποντα ιατρό τους για την εφαρμογή ειδικών οδηγιών και για όσους λαμβάνουν φάρμακα.

♣ Αποφύγετε τα πολύωρα ταξίδια με τα μέσα συγκοινωνίας όταν η ζέστη είναι σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Aν έχετε βρέφη και παιδιά

♣ Ντύστε τα όσο γίνεται πιο ελαφρά. Φροντίστε ώστε τα χέρια και τα πόδια τους να είναι ελεύθερα και να μην τυλίγονται σε πάνες.

♣ Φροντίστε να μην μένουν στον ήλιο μετά το μπάνιο στη θάλασσα και να φορούν πάντα καπέλο.

♣ Εκτός από γάλα συνιστάται η χορήγηση και άλλων υγρών. Συμβουλευτείτε τον παιδίατρο.

♣ Για τα μεγαλύτερα παιδιά, φροντίστε να πίνουν πολλά υγρά (νερό και χυμούς φρούτων) και να τρώνε περισσότερα λαχανικά και φρούτα και λιγότερα λίπη.

Aν έχετε ηλικιωμένους

♣Μετακινείστε τους σε δροσερότερους χώρους ή περιοχές (παραθαλάσσια ή σε βουνό), διότι το πολύ ζεστό και υγρό περιβάλλον αποβαίνει επικίνδυνο. Εναλλακτικά φροντίστε να παραμένουν στα κατώτερα διαμερίσματα πολυώροφων σπιτιών.

♣ Ανοίξτε το σπίτι τη νύχτα για να δροσίζει και κρατάτε το ερμητικά κλειστό τις ζεστές ώρες της ημέρας.

♣ Μην εγκαταλείπετε τα ηλικιωμένα μέλη της οικογένειας μόνα τους σε περιπτώσεις θερινών διακοπών ή πολυήμερης απουσίας σας από το σπίτι. Διαφορετικά εξασφαλίστε ένα άτομο για την καθημερινή τους φροντίδα.

Πηγή: https://civilprotection.gov.gr/en/odigies-prostasias/kaysonas, https://climatehealth.med.uoa.gr/protection-heatwave/

Ο πολύ υψηλές θερμοκρασίες ή ο καύσωνας αλλά και μεγάλη έκθεση στον ήλιο χωρίς τη λήψη των αναγκαίων μέτρων αυτοπροστασίας μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές συνέπειες για την υγεία (θερμική εξάντληση και θερμοπληξία).

Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος ξεπεράσει ορισμένα όρια ανεκτά από τον ανθρώπινο οργανισμό σε συνέργεια με ορισμένους άλλους παράγοντες (υγρασία, άπνοια κ.λ.π.), δημιουργούνται παθολογικές καταστάσεις ποικίλου βαθμού βαρύτητας, που μπορούν να οδηγήσουν σε βαριά νόσηση έως και στο θάνατο.

Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να είναι: δυνατός πονοκέφαλος, ατονία, αίσθημα καταβολής, τάση για λιποθυμία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, ναυτία, έμετοι και ταχυπαλμία (θερμική εξάντληση).

Το σύνδρομο της θερμοπληξίας, εκδηλώνεται με: ξαφνική αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος ( >40.5 ο C ), κόκκινο, ζεστό και ξηρό δέρμα (η εφίδρωση έχει σταματήσει), ξηρή πρησμένη γλώσσα, ταχυπαλμία, ταχύπνοια, έντονη δίψα, πονοκέφαλος, ναυτία, έμετος, ζάλη, σύγχυση, αδυναμία προσανατολισμού και καθαρής ομιλίας, επιθετική ή παράξενη συμπεριφορά, σπασμοί, απώλεια συνείδησης ή κώμα. Η θεραπεία των ατόμων που παρουσιάζουν τα παραπάνω συμπτώματα, όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι υψηλή, πρέπει να γίνεται κατά προτίμηση σε νοσηλευτικά ιδρύματα, αλλά ως πρώτες βοήθειες μέχρι τη διακομιδή τους σε αυτά θα πρέπει να εφαρμοστούν άμεσα μέτρα ελάττωσης της θερμοκρασίας του σώματος: Μεταφορά του θερμόπληκτου άμεσα σε μέρος δροσερό, ευάερο, σκιερό κατά προτίμηση κλιματιζόμενο, πλήρης έκδυση από τα ρούχα, τοποθέτηση παγοκύστεων ή κρύων επιθεμάτων στον τράχηλο, τις μασχάλες και τη βουβωνική περιοχή, εμβάπτιση σε μπανιέρα με κρύο νερό ή ντους ή ψεκασμό με κρύο νερό, παροχή μικρών γουλιών δροσερών υγρών ( νερού ή αραιωμένου χυμού φρούτων, 1 μέρος χυμού σε 4 μέρη νερού) αν μπορεί να καταπιεί κ.λ.π.

Επισκεφτείτε την διαδικτυακή πλατφόρμα hackAIR και κατεβάστε την εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα όπου παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τρέχοντα και μελλοντικά εκτιμώμενα επίπεδα συγκεντρώσεων ατμοσφαιρικών ρύπων, καθώς και προβλέψεις για θερμικό δείκτη και τον κίνδυνο πυρκαγιάς σε διάφορες πόλεις.

Πηγές: https://www.patt.gov.gr/koinonia/politiki_prostasia/pp_enimer_prostat/thermiki-eksantlisi-thermopliksia-logo-ypsilon-thermokrasion-i-kaysona/, https://climatehealth.med.uoa.gr/protection-heatwave/

Αν βρίσκεστε στην ύπαιθρο

Παρακολουθείστε το σύντομο ενημερωτικό βίντεο της πολιτικής προστασίας εδώ και συμβουλευτείτε τον χάρτη πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιάς. (https://civilprotection.gov.gr/en/xartis)

Μόλις αντιληφθείτε μια πυρκαγιά

• Τηλεφωνήστε ΑΜΕΣΩΣ στην Πυροσβεστική Υπηρεσία (τηλ.199) και δώστε σαφείς πληροφορίες για:
  -   την τοποθεσία και το ακριβές σημείο που βρίσκεστε,
  -   την τοποθεσία, το ακριβές σημείο και την κατεύθυνση της πυρκαγιάς.
  -   το είδος της βλάστησης που καίγεται.

• Εναλλακτικά τηλέφωνα επικοινωνίας, Πολιτική Προστασία 112, Αστυνομία 100, Δασική Υπηρεσία 1591.

• Αν διαταχθεί οργανωμένη απομάκρυνση από την περιοχή ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες των Αρχών και τις διαδρομές που θα σας δοθούν.

Επισκεφτείτε την διαδικτυακή πλατφόρμα hackAIR και κατεβάστε την εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα όπου παρέχονται πληροφορίες σχετικά με προβλέψεις για θερμικό δείκτη και τον κίνδυνο πυρκαγιάς σε διάφορες πόλεις.

Για επιπλέον οδηγίες προστασίας, συμβουλευτείτε τους ακόλουθους συνδέσμους εδώ και εδώ (για διεθνής επισκέπτες).

Επίσης, επισκεφτείτε τον διαδραστικό χάρτη του Global Nature Watch για να ενημερωθείτε μεταξύ άλλων για την κατανομή των δασών στο νησί, αλλά και εκτιμήσεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούνται από την απώλεια δασικής κάλυψης.

Πηγές: https://civilprotection.gov.gr/odigies-prostasias/dasikes-pyrkagies και https://www.fria.gr/files/Forest-fire-prevention-brochure-for-visitors---in-ENGLISH-v2024.pdf, https://www.globalforestwatch.org/

Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν σχεδιάζετε μια πεζοπορία ή περίπατο. Τα μονοπάτια συχνά δεν έχουν σκιά και η ποιότητα της σήμανσης των διαδρομών μπορεί να διαφέρει. Θα πρέπει να αποφεύγετε την πεζοπορία κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα ή όταν οι θερμοκρασίες είναι ιδιαίτερα υψηλές, γι’ αυτό ελέγξτε τις προβλέψεις του καιρού. Προτιμήστε να κάνετε υπαίθριες δραστηριότητες τις ώρες της ημέρας που οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες (συνήθως πριν από τις 11 π.μ. ή μετά τις 6 μ.μ.). Επίσης, σχεδιάστε τη διαδρομή σας εκ των προτέρων και λάβετε υπόψη τα όριά σας όσον αφορά την απόσταση και τη δυσκολία.

Αν σκοπεύετε να κάνετε μια πεζοπορία το καλοκαίρι παρακαλούμε λάβετε υπόψη σας τα εξής:

• Το προηγούμενο βράδυ της πεζοπορίας να τρώτε ελαφρά και να μην καταναλώνετε αλκοόλ.

• Ξεκινήστε έχοντας ενυδατωθεί καλά.

• Ενημερώστε το ξενοδοχείο σας για τον προορισμό, την διαδρομή, και την πιθανή ώρα επιστροφής σας.

• Φροντίστε να έχετε παρέα. Φορέστε ρούχα ελαφρά, ανοιχτόχρωμα, που να καλύπτουν όλη την επιφάνεια του σώματος καθώς και τα κατάλληλα για την διαδρομή παπούτσια.

• Φοράτε πάντα καπέλο και γυαλιά ηλίου.

• Στο σακίδιο σας να έχετε πάντα τουλάχιστον 1,5 lt νερό, ηλεκτρολύτες, stick μελιού, αντιηλιακό με υψηλό δείκτη προστασίας, σφυρίχτρα, φακό, power bank για το κινητό σας και αναπτήρα. Επίσης, χάρτη και GPS.

• ΠΙΝΩ ΠΡΙΝ ΔΙΨΑΣΩ… μην ξεχνάτε να πίνετε μικρές ποσότητες νερού σε σταθερά διαστήματα, κάθε 20 λεπτά.

• Και… μετά την πεζοπορία, καλή σταδιακή ενυδάτωση.

Αν δεν μπορείτε να αποφύγετε τις πιο θερμές ώρες της μέρες προσπαθήστε να βρίσκεστε στη σκιά ή κοντά σε νερό.

Μείνετε στη σκιά: επιλέξτε μια διαδρομή που δεν είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στον ήλιο.

Η υπερβολική και πολύωρη έκθεση στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει διάφορα προβλήματα όπως ηλιακά εγκαύματα, αφυδάτωση, κράμπες από τη ζέστη, ηλίαση ή θερμοπληξία αν δεν προσέξουμε αρκετά.

Ηλιακά εγκαύματα

Παρότι τα ρούχα προστατεύουν αρκετά από τις ακτίνες του ήλιου το αντηλιακό είναι απαραίτητο για να προστατέψει όποιο κομμάτι του δέρματος είναι εκτεθειμένο στον ήλιο. Μην ξεχνάτε να ξαναβάλετε αντηλιακό μετά από 2 περίπου ώρες.

Αφυδάτωση

Είναι σημαντικό να πίνετε αρκετό νερό όταν περπατάτε με υψηλές θερμοκρασίες και να μείνετε σωστά ενυδατωμένοι. Επιπλέον η αφυδάτωση μπορεί να οδηγήσει σε κράμπες, ηλίαση ή θερμοπληξία. Το πόσο νερό χρειάζεστε κατά τη διάρκεια της πεζοπορίας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως θερμοκρασία, ηλικία, ένταση της άσκησης, σωματότυπος, υγρασία, διάρκεια της εξόρμησης και το πόσο ιδρώνετε. Η γενική σύσταση είναι περίπου μισό λίτρο νερό για κάθε ώρα έντονης άσκησης. Η σωστή ενυδάτωση ξεκινάει 24 ώρες πριν την εξόρμηση πίνοντας αρκετά υγρά. Καλό είναι να έχουμε στο φαρμακείο μας ταμπλέτες αλμόρα για την αντιμετώπιση της αφυδάτωσης και της υποναντριαιμίας.

Κράμπες από τη ζέστη

Οι κράμπες λόγω της ζέστης είναι επίπονες και συμβαίνουν ξαφνικά κατά τη διάρκεια της άσκησης. Είναι πολύ καλό σημάδι το οποίο δείχνει πως το έχετε παρακάνει και πρέπει να χαλαρώσετε. Αν και δεν είναι ακριβώς γνωστό τι τις προκαλεί σίγουρα η σωστή ενυδάτωση βοηθάει την αποφυγή τους.

Ηλίαση

Ηλίαση παθαίνουμε όταν το σώμα μας υπερθερμανθεί και είναι μια πραγματικά επικίνδυνη κατάσταση η οποίο μπορεί να συμβεί ξαφνικά και χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Αν δείτε σε κάποιον συνοδοιπόρο συμπτώματα θερμοπληξίας σε συνδυασμό νοητική σύγχυση τότε μπορεί να έχει πάθει ηλίαση. Δώστε ιδιαίτερη σημασία στα παρακάτω συμπτώματα: δυνατός πονοκέφαλος, ζαλάδα, ναυτία και εμετός, σύγχυση, άγχος, πυρετός και αποπροσανατολισμός.

Αν παρατηρήσετε αυτά τα συμπτώματα τότε το πιο σημαντικό είναι να μειώσετε το γρηγορότερο δυνατόν τη θερμοκρασία. Ξαπλώστε τον στη σκιά, αφαιρέστε τα περιττά ρούχα και βρέξτε τον με νερό. Αν βρίσκεστε κοντά σε νερό προσπαθήστε να τον βάλετε μέσα προσέχοντας να αναπνέει σωστά. Μην το παρακάνετε όμως γιατί μπορεί να οδηγηθεί σε υποθερμία, αν το νερό είναι πολύ κρύο. Ενυδατώστε άμεσα προσφέροντας άφθονο νερό και απομακρυνθείτε το γρηγορότερο δυνατόν και καταφύγετε σε ένα νοσοκομείο.

Για να προλάβετε την ηλίαση ακολουθείστε τις ίδιες οδηγίες με την θερμοπληξία, δηλαδή παραμένουμε ενυδατωμένοι πίνοντας αρκετό νερό, φοράμε ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα καθώς και καπέλο. Ξεκουραζόμαστε στη σκιά και γνωρίζουμε τις δυνατότητές μας.

Σε περίπτωση ατυχήματος ή αν χαθείτε, καλέστε το 112 για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Σημαντική υπενθύμιση: Μην ανάβετε φωτιές, καθώς αυτό είναι τόσο επικίνδυνο όσο και παράνομο λόγω του υψηλού κινδύνου πρόκλησης δασικών πυρκαγιών. Δείτε οδηγίες για ‘Δασικές Πυρκαγιές’.

Πηγές: https://www.eosartas.gr/index.php/oreivasia/vasikes-gnoseis/511-oreivasia-kai-pezoporia-to-kalokairi-ti-na-proseksete, https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/greece/safety-and-security, https://www.visitgreece.gr/el/blog/visit-greece/1484/odigies-gia-mia-asfali-pezoporia/

Με την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Safe Water Sports έχετε πρόσβαση σε πλήθος πληροφοριών για παραλίες στις οποίες μπορούν οι πολίτες να κολυμπήσουν, καθώς και τα χαρακτηριστικά αυτών σε θέματα ασφάλειας (δηλαδή αν έχουν ναυαγοσώστη, βαθιά/ρηχά νερά, το είδος παραλίας πχ. αμμώδης, με βότσαλα κλπ., το μήκος της παραλίας, αν είναι οργανωμένη με ξαπλώστρες και ομπρέλες, αν υπάρχει πρόσβαση για ΑΜΕΑ, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, parking κλπ.) κλπ. Επίσης:

• Όλες τις νόμιμες επιχειρήσεις εκμίσθωσης θαλάσσιων σπορ (waterski, scuba diving, tubes, kitesurf κλπ.)  

• Τις μαρίνες και γενικότερα τις τοποθεσίες που επιτρέπεται ο ελλιμενισμός σκαφών καθώς τις υπηρεσίες που αυτές προσφέρουν

• Τις επιχειρήσεις εκμίσθωσης σκαφών κάθε τύπου, για αναψυχή

• Τα ημερόπλοια που εκτελούν ημερήσιες κρουαζιέρες

• Όλα τα νοσοκομεία, τα κέντρα υγείας και τα λιμεναρχεία με πλήρη στοιχεία επικοινωνίας

• Τους ισχύοντες κανονισμούς ασφάλειας για κάθε θαλάσσιο σπορ και δραστηριότητα στη θάλασσα

Να υπακούτε στις προειδοποιητικές πινακίδες και τις σημαίες στις παραλίες. Ακολουθείτε τις οδηγίες των ναυαγοσωστών και ζητάτε τοπικές συμβουλές αν υπάρχουν μέδουσες ή αχινοί στην περιοχή. Δείτε εδώ γενικούς κανόνες για ασφάλεια στην παραλία από το Υπουργείο Υγείας.

Για κανόνες ασφαλείας σχετικά με πισίνες ξενοδοχείου/κατοικίας συμβουλευτείτε την ιστοσελίδα του Υπουργείου Υγείας και του φορέα Safe Water Sports.

Η «Γαλάζια Σημαία» είναι το πλέον αναγνωρίσιμο και διαδεδομένο διεθνώς οικολογικό σύμβολο ποιότητας στον κόσμο για ακτές, μαρίνες και τουριστικά σκάφη. Απονέμεται από το 1987, με την προϋπόθεση να πληρούνται τα αυστηρά κριτήρια του Προγράμματος. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη βράβευση μίας ακτής με τη «Γαλάζια Σημαία», είναι η «Εξαιρετική» ποιότητα υδάτων. Καμία άλλη διαβάθμιση της ποιότητας, ακόμα και «Καλή», δεν είναι αποδεκτή από το Πρόγραμμα. Η βράβευση έχει διάρκεια ενός έτους.

Δείτε εδώ τον κατάλογο βραβευμένων ακτών, μαρίνων και σκαφών για το έτος 2026 (https://www.blueflag.gr/el/awards/2026).

Τηλέφωνο επικοινωνίας λιμεναρχείο Ζακύνθου: +30 26950 28117.

Πηγές: https://www.moh.gov.gr/articles/ethniko-programma-asfaleias-sto-nero/3332-asfaleia-sto-nero-se-thalassa-kai-endoxwria-ydata, https://safewatersports.com/el/, https://www.moh.gov.gr/articles/ethniko-programma-asfaleias-sto-nero/3330-asfaleia-sto-nero-se-pisina, http://www.blueflag.gr/

• Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης: 112
• Αστυνομία: 100
• Πυροσβεστικό Σώμα: 199
• Πολιτική Προστασία: 112
• Ακτοφυλακή: 108
• ΕΚΑΒ: 166
• Α.Τ. Ζακύνθου: +30 26950 22100
• Τουριστική Αστυνομία: +30 26950 24482 / 24484
• Νοσοκομείο: +30 26590 25902 / 42514 / 42515
• Λιμεναρχείο: +30 26950 28118
• Πυροσβεστική: +30 26950 22199
• ΚΤΕΛ: +30 26950 42656 / 22255
• Αεροδρόμιο: +30 26950 29500 / 23972
• Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου: +30 26950 29870
• Αρχέλων (χελώνες, 24ωρο): +30 6941 511 511
• MOm (φώκιες): 210 5222 888